• “Ο κόσμος δεν μάς προσφέρθηκε από τους γονείς μας, μάς τον δάνεισαν τα παιδιά μας“

    Αφρικάνικη Παροιμία

  • Μαζί προχωράμε!

  • Ονειρευόμαστε:

    ...μια νεολαία δυναμική, τολμηρή και πεισματάρα, η οποία οραματίζεται, αναζητά και δεν σταματά ποτέ να διεκδικεί... μια πόλη φιλόξενη, ζωντανή, δημιουργική, που δίνει ευκαιρίες στους ανθρώπους της για εξέλιξη και ανάπτυξη, μια πόλη με χαρακτήρα, προοπτική και όραμα... μια κοινωνία πολυπολιτισμική, ελεύθερη, μια κοινωνία με ιδανικά, αξίες και ηθική... ανθρώπους ευτυχισμένους, χαρούμενους και αποφασιστικούς...με γνώση, λογική και συναισθήματα σε πλήρη αρμονία...
  • αντιδραστικότητα;

  • Θέλω (Jorge Bucay)

    Θέλω να με ακούς, χωρίς να με κρίνεις

    Θέλω τη γνώμη σου, χωρίς συμβουλές

    Θέλω να με εμπιστεύεσαι, χωρίς απαιτήσεις

    Θέλω τη βοήθειά σου, κι όχι ν΄αποφασίζεις για μένα

    Θέλω να με προσέχεις, χωρίς να με ακυρώνεις

    Θέλω να με κοιτάς, χωρίς να προβάλεις τον εαυτό σου σε μένα

    Θέλω να μ΄αγκαλιάζεις, χωρίς να με κάνεις να ασφυκτιώ

    Θέλω να μου δίνεις ζωντάνια, χωρίς να με σπρώχνεις

    Θέλω να με υποστηρίζεις, χωρίς να με φορτώνεσαι

    Θέλω να με προστατεύεις, χωρίς ψέματα

    Θέλω να πλησιάζεις χωρίς να εισβάλλεις

    Θέλω να ξέρεις τις πλευρές μου που πιο πολύ σε ενοχλούν. Να τις αποδέχεσαι και να μην προσπαθείς να τις αλλάξεις

    Θέλω να ξέρεις... πως σήμερα μπορείς να βασίζεσαι πάνω μου... xωρίς όρους

  • ΟΧΙ ΣΤΟ ΑΛΚΟΟΛ

  • ΟΧΙ ΣΤΗΝ internet ΕΞΑΡΤΗΣΗ

  • Ένα παιδί συμβουλεύει…

    Ένα παιδί δίνει 13 πολύτιμες συμβουλές στους γονείς του

    Ø Μη φοβάστε να είστε σταθεροί μαζί μου. Αυτό θα με κάνει να νιώθω περισσότερη σιγουριά.

    Ø Μη με παραχαϊδεύετε. Ξέρω πολύ καλά πως δεν πρέπει να μου δίνετε οτιδήποτε σας ζητώ. Σας δοκιμάζω μονάχα για να δω.

    Ø Μη με κάνετε να νιώθω μικρότερος απ΄ ότι είμαι. Αυτό με σπρώχνει να παριστάνω καμιά φορά το «σπουδαίο».

    Ø Μη μου κάνετε παρατηρήσεις μπροστά στον κόσμο, αν μπορείτε. Θα προσέξω περισσότερο αυτό που θα μου πείτε, αν μου μιλήσετε ήρεμα, μια στιγμή που θα είμαστε οι δυο μας.

    Ø Μη μου δημιουργείτε το συναίσθημα πως τα λάθη μου είναι αμαρτήματα. Μπερδεύονται έτσι μέσα μου όλες οι αξίες που έχω μάθει να αναγνωρίζω.

    Ø Μην πέφτετε σε αντιφάσεις. Με μπερδεύετε έτσι αφάνταστα και με κάνετε να χάνω την πίστη μου σε εσάς.

    Ø Μη με αγνοείτε, όταν σας κάνω ερωτήσεις, γιατί θα ανακαλύψετε πως θα αρχίσω να παίρνω τις πληροφορίες μου από άλλες πηγές.

    Ø Μην προσπαθείτε να με κάνετε να πιστέψω πως είστε τέλειοι ή αλάνθαστοι. Είναι μια δυσάρεστη έκπληξη για μένα, όταν ανακαλύπτω πως δεν είστε ούτε το ένα ούτε το άλλο.

    Ø Μη διανοηθείτε ποτέ πως θα πέσει η υπόληψή σας αν μου ζητήσετε συγγνώμη. Μια τίμια αναγνώριση του λάθους σας μου δημιουργεί πολύ θερμά αισθήματα απέναντί σας.

    Ø Μην ξεχνάτε πως μ΄ αρέσει να πειραματίζομαι. Χωρίς αυτό δεν μπορώ να ζήσω. Σας παρακαλώ παραδεχτείτε το.

    Ø Μην ξεχνάτε πόσο γρήγορα μεγαλώνω. Θα πρέπει να σας είναι δύσκολο να κρατήσετε το ίδιο βήμα με μένα, αλλά προσπαθήστε σας παρακαλώ.

    Ø Μην ξεχνάτε πως δεν θα μπορέσω να αναπτυχθώ χωρίς πολλή κατανόηση και αγάπη. Αυτό όμως δεν χρειάζεται να το πω, έτσι δεν είναι;

    Ø Μη μου λέτε ποτέ ψέματα!

  • Παιδί ή Ενήλικος;

  • Αυτοεκτίμηση, αυτή η… Άγνωστη!

    10 τρόποι για να βοηθήσετε το παιδί σας να εκτιμά τον εαυτό του.

    vΕπικοινωνήστε ανοιχτά με το παιδί σας.

    vΜάθετε να το ακούτε.

    vΣυμπεριλαμβάνε-τε το παιδί σας στις οικογενειακές συζητήσεις. Δείξτε του ότι εκτιμάτε τις απόψεις του.

    vΠροσπαθήστε να καταλάβετε την άποψη του παιδιού σας.

    vΔώστε στο παιδί σας ευθύνες κατάλληλες για την ηλικία του.

    vΒάλτε σταθερά όρια. Τα παιδιά θέλουν να ξέρουν τι περιμένουν οι άλλοι από αυτά.

    vΝα είστε γενναιόδωροι αλλά και ειλικρινείς όταν επαινείτε ή παροτρύνετε τα παιδιά.

    vΒοηθήστε το παιδί σας να θέσει στόχους και βοηθήστε το να τους πραγματοποιήσει.

    vΝα θυμάστε ότι η νίκη δεν είναι το παν. Το σημαντικό είναι η προσπάθεια.

    vΓίνετε θετικό πρότυπο. Αισθανθείτε περήφανος/η για τον εαυτό σας.

  • Μάς χρειάζονται!

  • «Αν ένα παιδί…» της Dorothy Law Nolte

    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στην κριτική:
    Μαθαίνει να κατακρίνει
    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στην έχθρα:
    Μαθαίνει να καυγαδίζει
    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στην ειρωνεία:
    Μαθαίνει να είναι ντροπαλό
    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στην ντροπή:
    Μαθαίνει να αισθάνεται ένοχο
    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στην κατανόηση:
    Μαθαίνει να είναι υπομονετικό
    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στον έπαινο:
    Μαθαίνει να εκτιμάει
    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στη δικαιοσύνη:
    Μαθαίνει να είναι δίκαιο
    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στην αποδοχή:
    Μαθαίνει να αγαπάει
    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στην ασφάλεια:
    Μαθαίνει να έχει πίστη στον εαυτό του και στους άλλους
    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στην επιδοκιμασία:
    Μαθαίνει να εκτιμάει
    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στην φιλία:
    Μαθαίνει να βρίσκει την αγάπη μέσα στον κόσμο
  • Όχι στις διακρίσεις!

  • “Πέτα μακριά το ραβδί σου!”

    Από το βιβλίο “Πέτα μακριά το ραβδί σου (Πειθαρχία χωρίς δάκρυα)” των Ρούντολφ Ντράικωρς & Περλ Κάσελ:

    “Το παιδί χρειάζεται ενθάρρυνση σαν το φυτό που χρειάζεται ήλιο και νερό”

    “Μπορούμε να αποδοκιμάζουμε τις πράξεις του παιδιού, χωρίς ν’ αποδοκιμάζουμε το ίδιο το παιδί”

    “Η ελευθερία βλασταίνει από το σπόρο της πειθαρχίας”

    “Μόνο σ’ ένα ήρεμο και συμφιλιωμένο περιβάλλον μπορεί το παιδί να αναπτύξει ελεύθερα την προσωπικότητά του και το δυναμικό του”

    “Η τιμωρία αφήνει να εννοηθεί οτι το παιδί από μόνο του δεν έχει αξία”

  • Στόχευε Ψηλά!

  • Εμείς οι Λίγοι

    Είμαστε εμείς οι ονειροπαρμένοι τρελλοί της γης

    με τη φλογισμένη καρδιά και τα έξαλλα μάτια

    Είμαστε οι αλύτρωτοι στοχαστές και οι τραγικοί ερωτευμένοι

    Χίλιοι ήλιοι κυλούνε μες στο αίμα μας

    κι ολούθε μας κυνηγά το όραμα του απείρου

    Η φόρμα δεν μπορεί να μας δαμάσει

    Εμείς ερωτευθήκαμε την ουσία του είναι μας

    και σ’ όλους μας τους έρωτες αυτήν αγαπούμε

    Είμαστε οι μεγάλοι ενθουσιασμένοι κι οι μεγάλοι αρνητές

    Κλείνουμε μέσα μας τον κόσμο όλο και δεν είμαστε τίποτα απ’αυτόν τον κόσμο

    Οι μέρες μας είναι μια πυρκαγιά κι οι νύχτες μας ένα πέλαγο

    Γύρω μας αντηχεί το γέλιο των ανθρώπων...

    (Γιώργος Μακρής)

  • Αφήστε να πετάξει!

  • Η επόμενη μέρα

    Επειδή κάθε δευτερόλεπτο μετράει

    πρέπει τώρα ν' αρχίσουμε να γράφουμε όλο και περισσότερα ποιήματα

    για να καθαρίσουμε το τοπίο από τον τρόμο, την απειλή και τον θάνατο

    πρέπει τώρα να εξορκίσουμε τους εφιάλτες που κρύβονται ακόμη μέσα στην ελευθερία

    έτοιμοι να μας πιουν όλο το αίμα

    κι επειδή όποιος σήμερα ξεχαστεί μέσα στον εαυτό του θα είναι αύριο λησμονιά και στάχτη

    πρέπει τώρα να μάθει τι θα πει εχθρός και αδικία

    διότι η πραγματικότητα δεν γίνεται κατανοητή χωρίς την κατανόηση της αθλιότητας και της απελπισίας

    κι επειδή κάθε δευτερόλεπτο μετράει πρέπει από τώρα να πάμε στο σχολείο της φαντασίας

    για να σώσουμε ξανά τα όνειρα.

    (Γιώργος Βέης)

  • Γίνε Αστέρι!

    Αν δεν μπορείς να είσαι πεύκο στην κορυφή του λόφου, χαμόδεντρο να γίνεις στην κοιλάδα, μα να γίνεις το πιο όμορφο χαμόδεντρο στου ρυακιού την όχθη. Γίνε θάμνος, αν δεν μπορείς δέντρο να είσαι.

    Κι αν δεν μπορείς να είσαι θάμνος, γίνε χλόη κι ομόρφαινε τις παρυφές του δρόμου. Αν δεν μπορείς να είσαι δρυς, γίνε μικρή φιλύρα αλλά η ομορφότερη κοντά στη λίμνη.

    Να γίνουμε όλοι καπετάνιοι δεν μπορούμε, χρειάζεται και πλήρωμα, έχει δουλειά για όλους, άφθονες δουλειές, μεγάλες και μικρές και πρέπει ο καθένας μας ό,τι μπορεί να κάνει.

    Αν δεν μπορείς να είσαι ο ήλιος, γίνε αστέρι, από το μέγεθος ούτε κερδίζεις ούτε χάνεις, να είσαι ο καλύτερος σ' αυτό που είσαι.

    (Douglas Malloch)

  • Αγαπάμε τα ζώα

  • Ένα παιδί μέσα μας

  • Η παιδική ηλικία είναι το βασίλειο της μεγάλης δικαιοσύνης και της βαθιάς αγάπης. Στα χέρια ενός παιδιού κανένα πράγμα δεν είναι σπουδαιότερο από κάποιο άλλο. Παίζει με μια χρυσή καρφίτσα ή με ένα λευκό λουλούδι. Δεν έχει φόβο της απώλειας.

    Για το παιδί ο κόσμος εξακολουθεί να είναι το όμορφο δοχείο μέσα στο οποίο δεν χάνεται τίποτα.

    Δεν αναγκάζει τα πράγματα να εγκατασταθούν κάπου. Τα αφήνει να διαβούν μέσα από τα χέρια του σαν αγέλη σκοτεινών νομάδων που περνούν κάτω από μιαν αψίδα θριάμβου. Για λίγο φωτίζονται μέσα στην αγάπη του και έπειτα σκοτεινιάζουν ξανά·

    ό,τι φωτίστηκε μέσα στην αγάπη του παραμένει εντός της σαν εικόνα που δεν πρόκειται να χαθεί.

    (Ράινερ Μαρία Ρίλκε)

  • Χωρίς διακρίσεις

  • Ευτυχείτε!

  • Μαθαίνεις

    Μετά από λίγο μαθαίνεις την ανεπαίσθητη διαφορά ανάμεσα στο να κρατάς το χέρι και να αλυσοδένεις μια ψυχή.

    Και μαθαίνεις πως αγάπη δε σημαίνει στηρίζομαι Και συντροφικότητα δε σημαίνει ασφάλεια

    Και αρχίζεις να μαθαίνεις πως τα φιλιά δεν είναι συμβόλαια Και τα δώρα δεν είναι υποσχέσεις

    Και αρχίζεις να δέχεσαι τις ήττες σου με το κεφάλι ψηλά και τα μάτια ορθάνοιχτα Με τη χάρη μιας γυναίκας και όχι με τη θλίψη ενός παιδιού

    Και μαθαίνεις να φτιάχνεις όλους τους δρόμους σου στο σήμερα, γιατί το έδαφος του αύριο είναι πολύ ανασφαλές για σχέδια…

    Και τα όνειρα πάντα βρίσκουν τον τρόπο να γκρεμίζονται στη μέση της διαδρομής

    Μετά από λίγο καιρό μαθαίνεις… Πως ακόμα κι η ζέστη του ήλιου μπορεί να σου κάνει κακό.

    Έτσι φτιάχνεις τον κήπο σου εσύ Αντί να περιμένεις κάποιον να σου φέρει λουλούδια

    Και μαθαίνεις ότι, αλήθεια, μπορείς να αντέξεις Και ότι, αλήθεια, έχεις δύναμη Και ότι, αλήθεια, αξίζεις

    Και μαθαίνεις… μαθαίνεις… με κάθε αντίο μαθαίνεις

    (Χόρχε Λουίς Μπόρχες)

  • Θυμούμαι μικρός κάθουμουν συχνά στο κατώφλι του σπιτιού μας, έλαμπε ο ήλιος, καίγουνταν ο αγέρας, σ' ένα μεγάλο σπίτι στη γειτονιά πατούσαν σταφύλια, μύριζε ο κόσμος μούστο, κι εγώ σφαλνούσα τα μάτια ευτυχισμένος, άπλωνα τις φούχτες και περίμενα, κι έρχουνταν ο Θεός, όσο ήμουν παιδί ποτέ δε με γέλασε, έρχουνταν, παιδί κι αυτός σαν και μένα, και μού 'βαζε στα χέρια τα παιχνιδάκια του τον ήλιο, το φεγγάρι, τον άνεμο. "Χάρισμά σου" μού 'λεγε "χάρισμά σου, παίξε μαζί τους, εγώ έχω κι άλλα." Άνοιγα τα μάτια, ο Θεός εξαφανίζουνταν μα απόμεναν στα χέρια μου τα παιχνιδάκια του.

    (Νίκος Καζαντζάκης, "Αναφορά στον Γκρέκο")

  • Ενώ εσύ μου φώναζες…

    Μου μάθαινες να σε φοβάμαι…

    Τραυμάτιζες την αυτοπεποίθηση μου…

    Μου μάθαινες ότι δεν είχα αξιοπρέπεια επειδή ήμουν μικρός…

    Μου μάθαινες να μην τολμάω, να μη δοκιμάζω, να μην προσπαθώ να ανακαλύπτω, να μην παίρνω πρωτοβουλίες, για να μη θυμώνεις…

    Με έκανες να νιώθω ασήμαντος και αδύναμος…

    Μου έδειχνες ότι δεν μπορούσα να σε εμπιστεύομαι…

    Μου μάθαινες ότι δεν μπορούσα να σου μιλήσω αν είχα κάποιο πρόβλημα ή κάποιος μου έκανε κακό, γιατί φοβόμουν πώς θα αντιδρούσες…

    Μου μάθαινες ότι όταν αγαπάμε κάποιον, έχουμε δικαίωμα να του φερόμαστε άσχημα…

    Η φωνή σου δεν με άφηνε να σκεφτώ τα λόγια σου…

    Ίδρωνα, η καρδιά μου χτυπούσε δυνατά, το στομάχι και τα αυτιά μου πονούσαν…

    Θύμωνα που δεν νοιαζόσουν για αυτά που ήθελα να σου πω…

    Αναρωτιόμουν που πήγε ο μπαμπάς μου…

    Mου μάθαινες να φωνάζω κι εγώ…

    Ήμουν μόνος μου…

    Σκεφτόμουν ότι δεν μ’ αγαπάς πια…

    Μου μάθαινες ότι επιτρέπεται να φέρομαι άσχημα σε κάποιον πιο αδύναμο από μένα…

    Μου μάθαινες πώς να φερθώ στα παιδιά μου όταν μεγαλώσω…

    Δεν φανταζόσουν τον αγώνα που πρέπει να δώσω τώρα που μεγάλωσα, για να μη γίνω σαν εσένα…   

  • Και τώρα είσαι

    και είμαι τώρα

    και είμαστε ένα μυστήριο

    που δε θα συμβεί ποτέ ξανά,

    ένα θαύμα που δεν έχει συμβεί

    ποτέ στο παρελθόν

    και λάμποντας αυτό το τώρα μας

    πρέπει να φτάσει στο τότε

    (E.E.Cummings)

«Η νεότητα ταυτίζεται πάντα με τη διάβαση των ορίων και φοβίζει»

Το ζήτημα της πειθάρχησης των εφήβων και η λειτουργία του μηχανισμού δικαιοσύνης ανηλίκων στη μεταπολεμική Ελλάδα μέχρι το 1974, μελετώνται σ’ ένα συναρπαστικό βιβλίο της ιστορικού Έφης Αβδελά. Διαβάστε το κείμενο της δημοσιογράφου της Μικέλας Χαρτουλάρη όπου η ιστορικός Έφη Αβδελά φωτίζει το χθες και σχολιάζει το σήμερα με αφορμή τη νέα μελέτη της «Νέοι εν κινδύνω».

Το συναρπαστικό αυτό βιβλίο ζωντανεύει έναν σύνθετο κόσμο, ανατρέπει βεβαιότητες και ενεργοποιεί έναν πολιτικό προβληματισμό για τις σχέσεις του κράτους και της κοινωνίας με τους νέους και κυρίως για το δικαίωμά τους στην αυτονομία και την ελευθερία.

 Η Μαρία Κ. πάσχει από «πορειομανίαν» που οφείλεται σε «συναναστροφές κατωτάτης υποστάθμης». Είναι 17 χρονών το καλοκαίρι του 1970 όταν το σκάει από το σπίτι της και τη βρίσκει η Ασφάλεια αφού την έχουν αναζητήσει οι γονείς της. «Εμφανίζει υπέρμετρον ζωηρότητα συνοδευομένη με ροπήν προς έκλυτον βίον» και τυγχάνει «υπό αγνώστου διακεκορευμένη». Αυτό σημειώνει στον φάκελό της η επιμελήτριά της. Όμως  επειδή η Μαρία θα δείξει μεταμέλεια και θα αφοσιωθεί στο νοικοκυριό και στο κέντημα κατά τους επόμενους μήνες, η επιμελήτρια θα προτείνει στο δικαστήριο ανηλίκων να μην εισαχθεί στο αναμορφωτήριο αλλά να τύχει προληπτικώς μιας πιο ήπιας αντιμετώπισης. 

Έτσι,  το «μάτι» του μηχανισμού της δικαιοσύνης ανηλίκων θα μπει στο σπίτι της Μαρίας και θα την επιτηρεί παράλληλα με τους γονείς της, μέχρι τον Ιούνιο του 1971, οπότε θα αρθεί η επιμέλεια επειδή η Μαρία θα τους πείσει όλους πως επιθυμεί διακαώς να «αποκατασταθεί»…

Σαν τη Μαρία, κατά τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες, ήταν χιλιάδες στην Ελλάδα τα αγόρια και τα κορίτσια «εν κινδύνω», που αντιμετωπίζονταν δηλαδή σαν να κινδύνευαν να γίνουν επικίνδυνα για τον εαυτό τους αλλά και για την κοινωνία. Χάρη στη μελέτη της καθηγήτριας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης Έφης Αβδελά, που μόλις κυκλοφόρησε, με τίτλο «“Νέοι εν κινδύνω”: επιτήρηση, αναμόρφωση και δικαιοσύνη ανηλίκων μετά τον πόλεμο» (εκδ. Πόλις), ανακαλύπτουμε από μέσα την ελληνική εκδοχή αυτού του ζητήματος που πήρε διεθνείς διαστάσεις.

Συγγραφέας του σημαντικού έργου «“Διά λόγους τιμής”: βία, συναισθήματα και αξίες στη μετεμφυλιακή Ελλάδα» (εκδ. Νεφέλη 2002), η ιστορικός Έφη Αβδελά μελέτησε σε βάθος ένα σύνολο 485 δικαστικών ή διοικητικών υποθέσεων αγοριών (303) και κοριτσιών (182) που απασχόλησαν τα Δικαστήρια Ανηλίκων και τις Υπηρεσίες Επιμελητών Ανηλίκων της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης κατά την περίοδο 1951-1973. Πρόκειται για παιδιά και εφήβους που είτε είχαν διαπράξει κάποιο αδίκημα (όχι όμως βαρύ έγκλημα), είτε εμφάνιζαν «αντικοινωνικότητα», είτε οι γονείς τους ομολογούσαν πως αδυνατούσαν να τα τιθασεύσουν.

Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον της έρευνάς της είναι ότι «διαβάζει» τους ατομικούς φακέλους και τα δικαστικά αρχεία παράλληλα και συγκριτικά με τη διεθνή βιβλιογραφία και την ξεπερνά, διότι έχει καταφέρει να εντοπίσει και να καταγράψει τις μαρτυρίες δέκα πρώην επιμελητών/τριών. Έτσι, η αφήγησή της αποκτά μια θερμοκρασία πρωτόγνωρη σε επιστημονικές μελέτες και ανοίγεται σε ένα ευρύτερο κοινό. Παράλληλα, η Αβδελά βάζει στο τραπέζι ουσιαστικά ζητήματα για την παρεμβατική προσπάθεια ελέγχου της ζωής των εφήβων, για την ποινικοποίηση των πολιτισμικών πρακτικών τους, για τον περιορισμό των αστικών ελευθεριών τους, αλλά και καταρρίπτει την κυρίαρχη ως σήμερα εικόνα της ελληνικής οικογένειας σε αντιπαράθεση με το κράτος.

16894_537272149646180_629400316_n

• Τα Δικαστήρια Ανηλίκων και ο μηχανισμός επιτήρησης και αναμόρφωσής τους δημιουργούνται στην Ελλάδα από τον Μεταξά το 1939, στο πλαίσιο μιας πολιτικής που θέλει να αναγάγει τη νεολαία σε μοχλό για την ηγεμόνευση του αυταρχικού καθεστώτος στην κοινωνία. Στη μελέτη σας, όμως, αναδεικνύετε ως κομβική δεκαετία για τον θεσμό τη δεκαετία του ’50. Για ποιον λόγο;

«Κατ” αρχάς ο μηχανισμός δικαιοσύνης ανηλίκων συγκροτήθηκε ιστορικά στις αρχές του 20ού αιώνα ως προοδευτικός θεσμός, γιατί αναγνώριζε στις παράνομες πράξεις των ανηλίκων τις συνέπειες της ηλικίας τους. Με αυτό το πνεύμα συζητήθηκαν τα δικαστήρια ανηλίκων και στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου. Όταν βέβαια η δικτατορία του Μεταξά τα θέσπισε, τους έδωσε πιο κατασταλτικό χαρακτήρα. Μεταπολεμικά τα δικαστήρια ανηλίκων εντάχθηκαν στη γενική Δικαιοσύνη. Ταυτόχρονα οι “παραστρατημένοι ανήλικοι” συνδέθηκαν με τις ευρύτερες ανησυχίες για τους νέους – που καθόλου δεν ήταν μόνο ελληνικές. Εστίαζαν από τη μια στις επιπτώσεις του πολέμου και από την άλλη στις καινούργιες νεανικές πολιτισμικές πρακτικές με μαζική απήχηση, το ροκ, τα πάρτι, το σινεμά κ.λπ.

Στην Ελλάδα οι ανησυχίες για τους νέους εκφράζουν τις προσδοκίες και τις αγωνίες της εποχής για τη μελλοντική Ελλάδα. Οι νέοι αντιμετωπίζονται ηθικολογικά, σε μια συγκυρία που χαρακτηρίζεται από μεγάλους κοινωνικούς μετασχηματισμούς, κυρίως τον εξαστισμό και την ανάπτυξη των μικροαστικών στρωμάτων. Το σχολείο είναι ο κατεξοχήν μηχανισμός επιτήρησης της “ομαλής” νεανικής συμπεριφοράς. Αλλά και έξω από αυτό, μπαίνουν στο μικροσκόπιο και γίνονται αντικείμενο θεσμικής διαχείρισης όλες εκείνες οι συμπεριφορές παιδιών και εφήβων που θεωρούνται “παρεκκλίνουσες”, είτε επειδή παραβιάζουν τον νόμο είτε επειδή εγκυμονούν τον κίνδυνο οι ανήλικοι να παραβιάσουν τον νόμο στο μέλλον.

Έτσι, κατασκευάζεται ως κοινωνικό φαινόμενο η “εγκληματικότητα ανηλίκων” και αναπτύσσονται παρεμβάσεις. Δίπλα στα δικαστήρια ανηλίκων συγκροτούνται πλήθος θεσμοί, κρατικοί, ημικρατικοί ή ιδιωτικοί, που συνεργάζονται και έχουν στόχο να πετύχουν την “αναμόρφωση” των ανηλίκων που έχουν παρεκτραπεί και την “προστασία” όσων κινδυνεύουν. Η αναμόρφωση στοχεύει να καλλιεργήσει με ηθικούς όρους την αυτοπειθάρχηση, να πείσει δηλαδή το ανήλικο παιδί ότι είναι προς όφελός του να γίνει “κύριος του εαυτού του και χρήσιμος στην κοινωνία”, όπως έλεγαν. Ταυτόχρονα έχει σαφές έμφυλο πρόσημο, αποκτά διαφορετικό περιεχόμενο αν πρόκειται για αγόρια ή για κορίτσια. Για τα αγόρια η έμφαση είναι στον αυτοέλεγχο ώστε να γίνει ικανός εργαζόμενος και αρχηγός οικογένειας, ενώ στα κορίτσια στην υπακοή. Σε κάθε περίπτωση, η πρακτική της επιτήρησης και το περιεχόμενο της αναμόρφωσης αντανακλούν τον διάχυτο αυταρχισμό της περιόδου».

• Άρα ο μηχανισμός της Δικαιοσύνης Ανηλίκων έχει πολιτικό πρόσημο!

«Φυσικά, μολονότι ταυτόχρονα τα πράγματα είναι πολύ πιο σύνθετα. Θεωρώ απλουστευτικό να σκεφτόμαστε τις μεταπολεμικές δεκαετίες με τους όρους της Μεταπολίτευσης και να τα ανάγουμε όλα στον διαχωρισμό Δεξιάς-Αριστεράς. Η λειτουργία του μηχανισμού δικαιοσύνης ανηλίκων δεν έχει εμφανές πολιτικό πρόσημο. Πουθενά στα τεκμήρια που διαθέτουμε δεν βλέπουμε να παίζει ρόλο η πολιτική τοποθέτηση των υποκειμένων, είτε πρόκειται για τους επιμελητές/τριες είτε για τους ανήλικους ή για τις οικογένειές τους. Η πολιτική διάσταση εκδηλώνεται πιο υπόγεια. Από το θεσμικό πλαίσιο και από την ιδεολογία που το διέπει, από τα κανονιστικά πρότυπα που προωθούνται και επιβάλλονται: ηθική, εγκράτεια, εργατικότητα, υπακοή. Τα πρότυπα είναι φυσικά συχνά πολύ μακριά από τις πρακτικές, ιδίως στα λαϊκά στρώματα. Ωστόσο σε ολόκληρη τη Δύση η “ηθική ρύθμιση” των παιδιών και των εφήβων θα αναδειχθεί σε μοχλό για την ηγεμονία των κυρίαρχων στρωμάτων και σε διαδικασία αναγκαία για τη συγκρότηση ενός εργατικού δυναμικού αποπολιτικοποιημένου, κατάλληλου για την “ανάπτυξη”. Είναι φυσικά συζητήσιμο κατά πόσο πέτυχε το εγχείρημα».

sxoleio1

• Επισημαίνετε ότι τόσο στην Ευρώπη όσο και στις ΗΠΑ μιλούν για παραβατικότητα και όχι για εγκληματικότητα των ανηλίκων. Πού έγκειται η διαφορά της ελληνικής περίπτωσης;

«Η δημόσια ανησυχία για τη νεολαία αναδύεται μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο όχι μονάχα στο δυτικό αλλά και στο ανατολικό μπλοκ. Η νεολαία αντιμετωπίζεται από όλους ως ο ασταθής κρίκος της κοινωνίας στο πλαίσιο της ανασυγκρότησης και της προόδου, όπως κι αν την εννοεί κανείς. Το ζήτημα απασχολεί συνέδρια, διεθνείς οργανισμούς, τον ΟΗΕ, το Συμβούλιο της Ευρώπης κ.ο.κ.

Χρησιμοποιείται ο όρος “παραβατικότητα” γιατί αποτυπώνει δύο στοιχεία: αφενός την αναγνώριση ότι οι πράξεις που καταδικάζονται βρίσκονται στο όριο της παρανομίας και συνδέονται με την ηλικία των δραστών∙ και αφετέρου την προσδοκία ότι μπορεί με κατάλληλα μέτρα να προληφθούν. Το ιδιαίτερο που συμβαίνει στην Ελλάδα είναι ότι κυριαρχεί η εμμονή για μια ποινική αντιμετώπιση του ζητήματος. Οφείλεται αφενός στην πρωτοκαθεδρία των νομικών στους θεσμούς και αφετέρου στο γεγονός ότι τα πορίσματα των κοινωνικών επιστημών, και ιδίως της ψυχολογίας, δεν έχουν ενσωματωθεί ακόμα στους φορείς διαχείρισης των νέων. Θα κυριαρχήσει η ηθικολογική προσέγγισή τους. Έτσι, όλες οι θεωρούμενες ως μη “κανονικές” συμπεριφορές ταυτίζονται με την “εγκληματικότητα”. Ακόμη και μεταξύ των ειδικών ο όρος “παραβατικότητα” θα αρχίσει να συζητιέται μόνο από τα μέσα της δεκαετίας του ’70».

• Στη σημερινή Ελλάδα μπορούμε άραγε να μιλήσουμε για μια νεολαία «εν κινδύνω»;

«Οι νέοι πάντα θεωρούνται ταυτόχρονα ελπίδα και απειλή. Όμως έχουν πλέον δικαιώματα και από το 1981 ψηφίζουν στα 18 τους. Το σχολείο δεν είναι σήμερα ο επιτηρητικός μηχανισμός που ήταν άλλοτε, ενώ στα “παραστρατήματα” των ανηλίκων η πρόληψη καταργήθηκε ως αντίθετη με τα δικαιώματά τους. Η διακυβέρνηση, με άλλα λόγια, δεν ασκείται σήμερα με τους ίδιους όρους.

Σήμερα μας παρακολουθεί ο Μεγάλος Αδελφός, άρα τι μας χρειάζονται οι παιδονόμοι… Αλλάζουν μέσα στον χρόνο οι απειλές που θεωρείται ότι αντιμετωπίζουν οι νέοι αλλά και οι νέοι που θεωρείται ότι απειλούν την κοινωνία. Παλιότερα φοβόμασταν τα ναρκωτικά στα σχολεία, σήμερα φοβόμαστε τη Χρυσή Αυγή. Παλιότερα “επικίνδυνοι” θεωρούνταν οι “τεντιμπόηδες”, σήμερα οι “χούλιγκαν” και οι “κουκουλοφόροι”… Σε κάθε περίπτωση οι “κίνδυνοι”, οι “απειλές” διογκώνονται υπέρμετρα».

• Θα έλεγε ωστόσο κανείς πως μετά τον Δεκέμβρη του 2008 επιστρέφουμε σε μια φοβική αντιμετώπιση γενικά των νέων…

«Αναφέρεστε, νομίζω, στη συσχέτισή τους με τη βία, που βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο των συζητήσεων. Δεν είναι ωστόσο κάτι καινούργιο. Συνέβαινε και πριν από δέκα ή είκοσι χρόνια, κάθε φορά που κάποιο γεγονός –μια σύγκρουση διαδηλωτών με την αστυνομία, μια κατάληψη του Πολυτεχνείου, ένα ποδοσφαιρικό ματς που προκάλεσε αντιδράσεις– πυροδοτούσε προβληματισμούς για το πού το πάει η νεολαία στο θέμα της βίας.

Όπως γίνονται οι παρεμβάσεις για το ζήτημα αυτό, αποσπασματικά, συγκυριακά, εγώ τις θεωρώ –θα μου επιτρέψετε να πω– ανόητες, με την έννοια ότι απομονώνουν κάποιες πράξεις, τις βγάζουν έξω από τη συγκυρία, από τον χρόνο, τους προσδίδουν γενικότητα που οπωσδήποτε δεν έχουν και τις μετατρέπουν σε “απειλή”. Θα έλεγα ότι λειτουργούν ως μηχανισμοί συσπείρωσης που επιτρέπουν να γίνει ορατό το δέον σε αντιδιαστολή με το αντίθετό του.

Έτσι όμως αποκρύπτεται πως το τι θεωρείται “χουλιγκανισμός” ή ποιος είναι ο “κουκουλοφόρος” -όπως παλαιότερα “τεντιμπόης”- δεν είναι δεδομένο, αλλά κάποιοι το αποφασίζουν και μάλιστα το κατασκευάζουν ως τέτοιο πριν σχεδιάσουν μεθόδους για να το καταστείλουν. Και μετά εκπλήσσονται που αποδεικνύονται αναποτελεσματικές».

• Τι σας έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση στην πορεία της έρευνάς σας σχετικά με τα αγόρια και τα κορίτσια «ως κίνδυνο» και «σε κίνδυνο» την περίοδο 1950-1970;

«Δύο πράγματα. Αφενός οι σχέσεις μεταξύ των επιμελητών και των ανηλίκων που επιτηρούν. Η συνάντησή τους παράγει αποτελέσματα που είναι εν πολλοίς απρόβλεπτα και σχετικοποιούν το αυστηρό κανονιστικό πλαίσιο στο οποίο διεξάγεται. Και αφετέρου η ετοιμότητα των ανθρώπων σε εκείνη τη συγκυρία να χρησιμοποιήσουν τον μηχανισμό δικαιοσύνης ανηλίκων προς όφελός τους.

»Η εικόνα των γονιών και των παιδιών ή των εφήβων που ζητούν τη βοήθεια των επιμελητών/τριών για να λύσουν ανυπέρβλητα ή και καθημερινά προβλήματά τους (από το να τους βοηθήσουν να ανακτήσουν τη γονική εξουσία μέχρι να τους βρουν δουλειά) μοιάζει να αντιφάσκει με μια θεώρηση για την ελληνική οικογένεια σε σχέση αντιπαλότητας με οτιδήποτε βρίσκεται έξω από αυτήν και οπωσδήποτε με το κράτος. Παίζει φυσικά ρόλο η δύσκολη ιστορική συγκυρία. Αλλά θεωρώ ότι ανιχνεύεται επίσης εδώ μια διάσταση στις σχέσεις της ελληνικής κοινωνίας με το κράτος που χρειάζεται να εξετάσουμε πιο διεξοδικά και πέρα από το σχήμα των πελατειακών σχέσεων».

• Πώς σχολιάζετε τη δημόσια ανησυχία για τους σημερινούς νέους σε σχέση με την ανησυχία των πρώτων μεταπολεμικών κοινωνιών που μελετήσατε;

«Η νεότητα ταυτίζεται πάντα με τη διάβαση των ορίων και φοβίζει. Αλλά στην εποχή μας δεν νομίζω ότι υπάρχει ηθικός πανικός για το πού πάει. Σήμερα υπάρχει ανησυχία για το τι θα απογίνουν οι νέοι στις συνθήκες της κρίσης (που έτσι κι αλλιώς θα πλήξει περισσότερες από μία γενιές). Περισσότερο από όλους μάς ανησυχούν κυρίως οι ίδιοι οι νέοι, αλλά αυτούς σπάνια τους ακούμε. Δύσκολα αναγνωρίζεται έτσι ότι δεν είναι ένα πράγμα, δεν αποτελούν ενιαία κατηγορία. Κοντολογίς σήμερα έχουν δικαιώματα, αλλά δεν έχουν πεδίο να τα ασκήσουν.

Η ενηλικίωση ως τομή για την πλήρη ανάπτυξη της ιδιότητας του πολίτη δεν απασχολεί κανέναν, είμαστε άλλωστε σε περίοδο ύφεσης των δικαιωμάτων γενικώς. Μας απασχολεί ότι οι νέοι φεύγουν και τα ασφαλιστικά ταμεία μένουν άδεια. Η δική μας σύνταξη μάς απασχολεί όχι η δική τους ενήλικη μελλοντική ζωή».

sxoleio5

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: