• “Ο κόσμος δεν μάς προσφέρθηκε από τους γονείς μας, μάς τον δάνεισαν τα παιδιά μας“

    Αφρικάνικη Παροιμία

  • Μαζί προχωράμε!

  • Ονειρευόμαστε:

    ...μια νεολαία δυναμική, τολμηρή και πεισματάρα, η οποία οραματίζεται, αναζητά και δεν σταματά ποτέ να διεκδικεί... μια πόλη φιλόξενη, ζωντανή, δημιουργική, που δίνει ευκαιρίες στους ανθρώπους της για εξέλιξη και ανάπτυξη, μια πόλη με χαρακτήρα , προοπτική και όραμα... μια κοινωνία πολυπολιτισμική, ελεύθερη, μια κοινωνία με ιδανικά, αξίες και ηθική... ανθρώπους ευτυχισμένους, χαρούμενους και αποφασιστικούς...με γνώση, λογική και συναισθήματα σε πλήρη αρμονία...
  • αντιδραστικότητα;

  • Θέλω (Jorge Bucay)

    Θέλω να με ακούς, χωρίς να με κρίνεις

    Θέλω τη γνώμη σου, χωρίς συμβουλές

    Θέλω να με εμπιστεύεσαι, χωρίς απαιτήσεις

    Θέλω τη βοήθειά σου, κι όχι ν΄αποφασίζεις για μένα

    Θέλω να με προσέχεις, χωρίς να με ακυρώνεις

    Θέλω να με κοιτάς, χωρίς να προβάλεις τον εαυτό σου σε μένα

    Θέλω να μ΄αγκαλιάζεις, χωρίς να με κάνεις να ασφυκτιώ

    Θέλω να μου δίνεις ζωντάνια, χωρίς να με σπρώχνεις

    Θέλω να με υποστηρίζεις, χωρίς να με φορτώνεσαι

    Θέλω να με προστατεύεις, χωρίς ψέματα

    Θέλω να πλησιάζεις χωρίς να εισβάλλεις

    Θέλω να ξέρεις τις πλευρές μου που πιο πολύ σε ενοχλούν. Να τις αποδέχεσαι και να μην προσπαθείς να τις αλλάξεις

    Θέλω να ξέρεις... πως σήμερα μπορείς να βασίζεσαι πάνω μου... xωρίς όρους

  • ΟΧΙ ΣΤΟ ΑΛΚΟΟΛ

  • ΟΧΙ ΣΤΗΝ internet ΕΞΑΡΤΗΣΗ

  • Ένα παιδί συμβουλεύει…

    Ένα παιδί δίνει 13 πολύτιμες συμβουλές στους γονείς του

    Ø Μη φοβάστε να είστε σταθεροί μαζί μου. Αυτό θα με κάνει να νιώθω περισσότερη σιγουριά.

    Ø Μη με παραχαϊδεύετε. Ξέρω πολύ καλά πως δεν πρέπει να μου δίνετε οτιδήποτε σας ζητώ. Σας δοκιμάζω μονάχα για να δω.

    Ø Μη με κάνετε να νιώθω μικρότερος απ΄ ότι είμαι. Αυτό με σπρώχνει να παριστάνω καμιά φορά το «σπουδαίο».

    Ø Μη μου κάνετε παρατηρήσεις μπροστά στον κόσμο, αν μπορείτε. Θα προσέξω περισσότερο αυτό που θα μου πείτε, αν μου μιλήσετε ήρεμα, μια στιγμή που θα είμαστε οι δυο μας.

    Ø Μη μου δημιουργείτε το συναίσθημα πως τα λάθη μου είναι αμαρτήματα. Μπερδεύονται έτσι μέσα μου όλες οι αξίες που έχω μάθει να αναγνωρίζω.

    Ø Μην πέφτετε σε αντιφάσεις. Με μπερδεύετε έτσι αφάνταστα και με κάνετε να χάνω την πίστη μου σε εσάς.

    Ø Μη με αγνοείτε, όταν σας κάνω ερωτήσεις, γιατί θα ανακαλύψετε πως θα αρχίσω να παίρνω τις πληροφορίες μου από άλλες πηγές.

    Ø Μην προσπαθείτε να με κάνετε να πιστέψω πως είστε τέλειοι ή αλάνθαστοι. Είναι μια δυσάρεστη έκπληξη για μένα, όταν ανακαλύπτω πως δεν είστε ούτε το ένα ούτε το άλλο.

    Ø Μη διανοηθείτε ποτέ πως θα πέσει η υπόληψή σας αν μου ζητήσετε συγγνώμη. Μια τίμια αναγνώριση του λάθους σας μου δημιουργεί πολύ θερμά αισθήματα απέναντί σας.

    Ø Μην ξεχνάτε πως μ΄ αρέσει να πειραματίζομαι. Χωρίς αυτό δεν μπορώ να ζήσω. Σας παρακαλώ παραδεχτείτε το.

    Ø Μην ξεχνάτε πόσο γρήγορα μεγαλώνω. Θα πρέπει να σας είναι δύσκολο να κρατήσετε το ίδιο βήμα με μένα, αλλά προσπαθήστε σας παρακαλώ.

    Ø Μην ξεχνάτε πως δεν θα μπορέσω να αναπτυχθώ χωρίς πολλή κατανόηση και αγάπη. Αυτό όμως δεν χρειάζεται να το πω, έτσι δεν είναι;

    Ø Μη μου λέτε ποτέ ψέματα!

  • Παιδί ή Ενήλικος;

  • Αυτοεκτίμηση, αυτή η… Άγνωστη!

    10 τρόποι για να βοηθήσετε το παιδί σας να εκτιμά τον εαυτό του.

    vΕπικοινωνήστε ανοιχτά με το παιδί σας.

    vΜάθετε να το ακούτε.

    vΣυμπεριλαμβάνε-τε το παιδί σας στις οικογενειακές συζητήσεις. Δείξτε του ότι εκτιμάτε τις απόψεις του.

    vΠροσπαθήστε να καταλάβετε την άποψη του παιδιού σας.

    vΔώστε στο παιδί σας ευθύνες κατάλληλες για την ηλικία του.

    vΒάλτε σταθερά όρια. Τα παιδιά θέλουν να ξέρουν τι περιμένουν οι άλλοι από αυτά.

    vΝα είστε γενναιόδωροι αλλά και ειλικρινείς όταν επαινείτε ή παροτρύνετε τα παιδιά.

    vΒοηθήστε το παιδί σας να θέσει στόχους και βοηθήστε το να τους πραγματοποιήσει.

    vΝα θυμάστε ότι η νίκη δεν είναι το παν. Το σημαντικό είναι η προσπάθεια.

    vΓίνετε θετικό πρότυπο. Αισθανθείτε περήφανος/η για τον εαυτό σας.

  • Μάς χρειάζονται!

  • “Αν ένα παιδί…” της Dorothy Law Nolte

    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στην κριτική:
    Μαθαίνει να κατακρίνει
    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στην έχθρα:
    Μαθαίνει να καυγαδίζει
    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στην ειρωνεία:
    Μαθαίνει να είναι ντροπαλό
    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στην ντροπή:
    Μαθαίνει να αισθάνεται ένοχο
    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στην κατανόηση:
    Μαθαίνει να είναι υπομονετικό
    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στον έπαινο:
    Μαθαίνει να εκτιμάει
    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στη δικαιοσύνη:
    Μαθαίνει να είναι δίκαιο
    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στην αποδοχή:
    Μαθαίνει να αγαπάει
    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στην ασφάλεια:
    Μαθαίνει να έχει πίστη στον εαυτό του και στους άλλους
    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στην επιδοκιμασία:
    Μαθαίνει να εκτιμάει
    ☼Αν ένα παιδί ζει μέσα στην φιλία:
    Μαθαίνει να βρίσκει την αγάπη μέσα στον κόσμο
  • Όχι στις διακρίσεις!

  • “Πέτα μακριά το ραβδί σου!”

    Από το βιβλίο “Πέτα μακριά το ραβδί σου (Πειθαρχία χωρίς δάκρυα)” των Ρούντολφ Ντράικωρς & Περλ Κάσελ:

    “Το παιδί χρειάζεται ενθάρρυνση σαν το φυτό που χρειάζεται ήλιο και νερό”

    “Μπορούμε να αποδοκιμάζουμε τις πράξεις του παιδιού, χωρίς ν’ αποδοκιμάζουμε το ίδιο το παιδί”

    “Η ελευθερία βλασταίνει από το σπόρο της πειθαρχίας”

    “Μόνο σ’ ένα ήρεμο και συμφιλιωμένο περιβάλλον μπορεί το παιδί να αναπτύξει ελεύθερα την προσωπικότητά του και το δυναμικό του”

    “Η τιμωρία αφήνει να εννοηθεί οτι το παιδί από μόνο του δεν έχει αξία”

  • Νεολαία & Ευρώπη

    Νέα Γενιά σε Δράση Ευρωπαϊκή Κάρτα Νέων Eurodesk EVE
  • Στόχευε Ψηλά!

  • Εμείς οι Λίγοι

    Είμαστε εμείς οι ονειροπαρμένοι τρελλοί της γης

    με τη φλογισμένη καρδιά και τα έξαλλα μάτια

    Είμαστε οι αλύτρωτοι στοχαστές και οι τραγικοί ερωτευμένοι

    Χίλιοι ήλιοι κυλούνε μες στο αίμα μας

    κι ολούθε μας κυνηγά το όραμα του απείρου

    Η φόρμα δεν μπορεί να μας δαμάσει

    Εμείς ερωτευθήκαμε την ουσία του είναι μας

    και σ’ όλους μας τους έρωτες αυτήν αγαπούμε

    Είμαστε οι μεγάλοι ενθουσιασμένοι κι οι μεγάλοι αρνητές

    Κλείνουμε μέσα μας τον κόσμο όλο και δεν είμαστε τίποτα απ’αυτόν τον κόσμο

    Οι μέρες μας είναι μια πυρκαγιά κι οι νύχτες μας ένα πέλαγο

    Γύρω μας αντηχεί το γέλιο των ανθρώπων...

    (Γιώργος Μακρής)

  • Αφήστε να πετάξει!

  • Η επόμενη μέρα

    Επειδή κάθε δευτερόλεπτο μετράει

    πρέπει τώρα ν' αρχίσουμε να γράφουμε όλο και περισσότερα ποιήματα

    για να καθαρίσουμε το τοπίο από τον τρόμο, την απειλή και τον θάνατο

    πρέπει τώρα να εξορκίσουμε τους εφιάλτες που κρύβονται ακόμη μέσα στην ελευθερία

    έτοιμοι να μας πιουν όλο το αίμα

    κι επειδή όποιος σήμερα ξεχαστεί μέσα στον εαυτό του θα είναι αύριο λησμονιά και στάχτη

    πρέπει τώρα να μάθει τι θα πει εχθρός και αδικία

    διότι η πραγματικότητα δεν γίνεται κατανοητή χωρίς την κατανόηση της αθλιότητας και της απελπισίας

    κι επειδή κάθε δευτερόλεπτο μετράει πρέπει από τώρα να πάμε στο σχολείο της φαντασίας

    για να σώσουμε ξανά τα όνειρα.

    (Γιώργος Βέης)

  • Γίνε Αστέρι!

    Αν δεν μπορείς να είσαι πεύκο στην κορυφή του λόφου, χαμόδεντρο να γίνεις στην κοιλάδα, μα να γίνεις το πιο όμορφο χαμόδεντρο στου ρυακιού την όχθη. Γίνε θάμνος, αν δεν μπορείς δέντρο να είσαι.

    Κι αν δεν μπορείς να είσαι θάμνος, γίνε χλόη κι ομόρφαινε τις παρυφές του δρόμου. Αν δεν μπορείς να είσαι δρυς, γίνε μικρή φιλύρα αλλά η ομορφότερη κοντά στη λίμνη.

    Να γίνουμε όλοι καπετάνιοι δεν μπορούμε, χρειάζεται και πλήρωμα, έχει δουλειά για όλους, άφθονες δουλειές, μεγάλες και μικρές και πρέπει ο καθένας μας ό,τι μπορεί να κάνει.

    Αν δεν μπορείς να είσαι ο ήλιος, γίνε αστέρι, από το μέγεθος ούτε κερδίζεις ούτε χάνεις, να είσαι ο καλύτερος σ' αυτό που είσαι.

    (Douglas Malloch)

  • Αγαπάμε τα ζώα

  • Ένα παιδί μέσα μας

  • Χωρίς διακρίσεις

  • Ευτυχείτε!

  • Μαθαίνεις

    Μετά από λίγο μαθαίνεις την ανεπαίσθητη διαφορά ανάμεσα στο να κρατάς το χέρι και να αλυσοδένεις μια ψυχή.

    Και μαθαίνεις πως αγάπη δε σημαίνει στηρίζομαι Και συντροφικότητα δε σημαίνει ασφάλεια

    Και αρχίζεις να μαθαίνεις πως τα φιλιά δεν είναι συμβόλαια Και τα δώρα δεν είναι υποσχέσεις

    Και αρχίζεις να δέχεσαι τις ήττες σου με το κεφάλι ψηλά και τα μάτια ορθάνοιχτα Με τη χάρη μιας γυναίκας και όχι με τη θλίψη ενός παιδιού

    Και μαθαίνεις να φτιάχνεις όλους τους δρόμους σου στο σήμερα, γιατί το έδαφος του αύριο είναι πολύ ανασφαλές για σχέδια…

    Και τα όνειρα πάντα βρίσκουν τον τρόπο να γκρεμίζονται στη μέση της διαδρομής

    Μετά από λίγο καιρό μαθαίνεις… Πως ακόμα κι η ζέστη του ήλιου μπορεί να σου κάνει κακό.

    Έτσι φτιάχνεις τον κήπο σου εσύ Αντί να περιμένεις κάποιον να σου φέρει λουλούδια

    Και μαθαίνεις ότι, αλήθεια, μπορείς να αντέξεις Και ότι, αλήθεια, έχεις δύναμη Και ότι, αλήθεια, αξίζεις

    Και μαθαίνεις… μαθαίνεις… με κάθε αντίο μαθαίνεις

    (Χόρχε Λουίς Μπόρχες)

  • Θυμούμαι μικρός κάθουμουν συχνά στο κατώφλι του σπιτιού μας, έλαμπε ο ήλιος, καίγουνταν ο αγέρας, σ' ένα μεγάλο σπίτι στη γειτονιά πατούσαν σταφύλια, μύριζε ο κόσμος μούστο, κι εγώ σφαλνούσα τα μάτια ευτυχισμένος, άπλωνα τις φούχτες και περίμενα, κι έρχουνταν ο Θεός, όσο ήμουν παιδί ποτέ δε με γέλασε, έρχουνταν, παιδί κι αυτός σαν και μένα, και μού 'βαζε στα χέρια τα παιχνιδάκια του τον ήλιο, το φεγγάρι, τον άνεμο. "Χάρισμά σου" μού 'λεγε "χάρισμά σου, παίξε μαζί τους, εγώ έχω κι άλλα." Άνοιγα τα μάτια, ο Θεός εξαφανίζουνταν μα απόμεναν στα χέρια μου τα παιχνιδάκια του.

    (Νίκος Καζαντζάκης, "Αναφορά στον Γκρέκο")

Διαχείριση χρόνου: Έμφυτο χάρισμα ή ζήτημα εκπαίδευσης;

Wings_of_Time__One__by_selenart

Ξεκίνημα φθινοπώρου, με νωπά ακόμα τα βήματά μας στην άμμο· βήματα που μάς οδηγούν σιγά-σιγά στις σχολικές τάξεις… Νέα σχολική χρονιά προ των πυλών, που σημαίνει ένας νέος κύκλος προσδοκιών ανοίγει για όλους… Αξιολογώντας τα επιτεύγματα και τις δυσκολίες που αντιμετωπίσαμε την προηγούμενη χρονιά, θέτουμε νέους στόχους και καταστρώνουμε σχέδιο επίτευξής τους. Και ναι, ένας καθοριστικός παράγοντας για την επίτευξη των στόχων μας είναι η σωστή διαχείριση του χρόνου.

Άνθρωποι όλων των ηλικιών παραπονιούνται ότι δεν έχουν χρόνο: δεν προλαβαίνουν να διεκπεραιώσουν τις υποχρεώσεις τους, δεν προλαβαίνουν να αφιερώσουν χρόνο στα παιδιά τους, δεν προλαβαίνουν να εκτελέσουν συγκεκριμένες δραστηριότητες μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, δεν προλαβαίνουν να διαβάσουν τα μαθήματά τους, και ίσως, το πιο σημαντικό από όλα, δεν προλαβαίνουν να βρουν ελεύθερο χρόνο και να ασχοληθούν με δραστηριότητες που βοηθούν κάθε άνθρωπο να αισθανθεί καλύτερα και να απαλλαγεί από το άγχος της καθημερινότητας.

Ο χρόνος είναι ο πιο πολύτιμος πόρος που έχουμε. Είναι πολυτιμότερος ακόμα και από το χρήμα, διότι ο χαμένος χρόνος δεν κερδίζεται ποτέ και με κανένα τρόπο, σε αντίθεση με το χρήμα που μπορούμε να το αποκτήσουμε ξανά, ακόμα και όταν το έχουμε χάσει.

Συνεπώς, το “κεφάλαιο χρόνος” που έχει ο καθένας πρέπει να μάθει να το επενδύει προσεκτικά, επιτυγχάνοντας τους στόχους του και να μην αναλώνεται σε δραστηριότητες που δεν του προσφέρουν καμία ευχαρίστηση και δεν ανατροφοδοτούν τις δυνάμεις του.

Οι γρήγοροι ρυθμοί της καθημερινότητας, σε συνδυασμό με τις αυξημένες απαιτήσεις που μας επιβάλει ο σύγχρονος τρόπος ζωής, κάνουν επιτακτική την ανάγκη για προγραμματισμό, έτσι ώστε να αποφευχθούν κρίσεις πανικού, αισθήματα μειονεξίας, ως αποτέλεσμα ανεκπλήρωτων προσωπικών στόχων, και εμφάνιση ψυχολογικών και σωματικών διαταραχών, ως απόρροια έκθεσης του εαυτού μας σε υπέρμετρο άγχος και πίεση. Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι αυξάνονται οι κρίσεις πανικού σε παιδιά σχολικής ηλικίας.

Ένας μεγάλος αριθμός μαθητών αδυνατούν να ανταποκριθούν επαρκώς στις υποχρεώσεις τους, και κάθε μέρα δίνουν μάχη με τον χρόνο. Η μείωση των ωρών της ξεκούρασης, και η έλλειψη ενασχόλησης με εξωσχολικές είναι μόνο ένα μέρος των επιπτώσεων της κακής διαχείρισης του χρόνου. Ας δούμε λοιπόν τι είναι ο προγραμματισμός.

¨Προγραμματισμός¨ είναι να παίρνει κανείς έγκαιρα απόφαση τι να κάνει, πώς να το κάνει, και πότε να το κάνει. Είναι ένας ευέλικτος μηχανισμός για τη λήψη αποφάσεων. Αρκετοί άνθρωποι αρνούνται να προγραμματίσουν, από φόβο μήπως δεν θα μπορέσουν να υλοποιήσουν τους στόχους τους.

Ας μην ξεχνάμε ότι ο προγραμματισμός μας φέρνει αντιμέτωπους με τις επιλογές μας, αναγνωρίζουμε τις προτεραιότητές μας και αξιολογούμε τον εαυτό μας μέσα από την πραγμάτωση των στόχων μας. Ο προγραμματισμός θεωρείται σωστός όταν είναι ευέλικτος. Αρκετές φορές οι άνθρωποι θέτουν περισσότερους στόχους από αυτούς που είναι σε θέση να εκπληρώσουν και το διαπιστώνουν μόνο όταν έρχεται η ώρα εκπόνησης του προγράμματος που έχουν οι ίδιοι σχεδιάσει. Πάντα όμως υπάρχει η δυνατότητα του επαναπροσδιορισμού των στόχων και επανασχεδιασμού του ημερήσιου, εβδομαδιαίου ή ετήσιου προγράμματός μας.

Μέσα από ένα εβδομαδιαίο πρόγραμμα, στο οποίο θα έχουμε συμπεριλάβει την εργασία μας (ή το σχολείο), τις υποχρεώσεις μας (μελέτη μαθημάτων, διάβασμα παιδιών, κτλ), τις δραστηριότητες μας (φροντιστήρια, γυμναστήριο, κτλ) διαπιστώνουμε ότι ο χρόνος είναι συγκεκριμένος και πολύτιμος. Δεν αφήνει περιθώρια σπατάλης, μιας και τα αποτελέσματα έχουν άμεσο αντίκτυπο στην ποιότητα της ζωής μας.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο χρόνος μπορεί να είναι ο καλύτερος φίλος μας ή ο χειρότερος εχθρός μας! Εμείς επιλέγουμε το ρόλο που θέλουμε να του δώσουμε και εκείνος μας επιβραβεύει ανάλογα.

Ο προγραμματισμός για πολλούς ισοδυναμεί με αύξηση του άγχους. Αισθάνονται ότι «πνίγονται» όταν καλούνται να σχεδιάσουν το εβδομαδιαίο τους πρόγραμμα.

Αυτό όμως δεν είναι τίποτε άλλο από μια ψευδαίσθηση! Αυτό που τους δημιουργεί στρες είναι η ανάγκη για προσδιορισμό στόχων, για την αξιολόγηση των προτεραιοτήτων τους και τη δέσμευση για την υλοποίηση τους. ο προγραμματισμός ελευθερώνει τον άνθρωπο από το στρες και του δίνει ένα πολύτιμο δώρο: ελεύθερο χρόνο για τον εαυτό του.

The_time_keeper_by_Sleax

Τι μας ¨τρώει¨ το χρόνο; Η απάντηση είναι απλή: Η αναβλητικότητα.

Η αναβλητικότητα γενικά βασίζεται σε φόβο αποτυχίας και αμφιβολία. Δηλώνει έλλειψη εμπιστοσύνης στον εαυτό μας και στις ικανότητες μας. Αρκετοί άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων και αυτών με επιστημονική επάρκεια, διστάζουν να εμπλακούν σε δραστηριότητες από φόβο ότι δεν θα τα καταφέρουν και αυτό θα έχει αντίκτυπο στην εικόνα τους.

Ένας εξίσου σημαντικός λόγος που ωθεί τον άνθρωπο στην αναβλητικότητα είναι η ανικανότητα του να δεσμευθεί σε κάτι. Το μεταφράζει, βέβαια, ως έλλειψη κινήτρων ή έλλειψη χρόνου, αλλά η αλήθεια είναι ότι αδυνατεί να δεσμευθεί σε ένα νέο στόχο, ανεξάρτητα με το πόσο σημαντικός είναι για εκείνον.

Υπάρχει, φυσικά, και η κατηγορία ανθρώπων που θέλουν πάντα να δοκιμάζουν τις αντοχές τους και την τύχη τους, αφήνοντας τα πάντα για την τελευταία στιγμή. Αναβάλουν τις εργασίες τους και προσπαθούν να τις διεκπεραιώσουν την τελευταία στιγμή, έτσι ώστε να πάρουν την ικανοποίηση ότι τελικά τα κατάφεραν. Είναι μια μορφή ανάγκης για επιβράβευση του εαυτού τους μέσα από μια κατάσταση που βάζει σε δοκιμασία την ψυχοσυναισθηματική υγεία τόσο των ίδιων όσο και των άλλων ανθρώπων που εμπλέκονται σε αυτή.

Η αδυναμία συγκέντρωσης οδηγεί επίσης σε αναβλητικότητα. Υπάρχουν άτομα  που είναι ευάλωτα στη διάσπαση προσοχής από διάφορους εξωγενείς παράγοντες και ως συνέπεια αδυνατούν να εργασθούν και να έχουν ποιοτικό χρόνο δουλειάς.

Η αναβλητικότητα αντιμετωπίζεται με επιτυχία, όταν αρχικά το άτομο την αναγνωρίσει και επισημάνει τις αιτίες που την προκαλούν. Οργανώνοντας τον χρόνο, διαμοιράζοντας τον σε μικρότερες μονάδες και θέτοντας αρχικά βραχυπρόθεσμους και αργότερα μακροπρόθεσμους στόχους, μαθαίνουμε να ελέγχουμε εμείς τον χρόνο μας.

Είναι αρκετά σημαντικό επίσης να συμφιλιώνεται κάθε άνθρωπος με την αποτυχία. Η αποτυχία δεν είναι χαρακτηριστικό της αξίας του ατόμου ως προσωπικότητας. Συνεπώς, δεν αποτελεί κριτήριο για τον προσδιορισμό μικρών ή μεγάλων στόχων και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να μας αποπροσανατολίζει από τους μακροπρόθεσμους στόχους που έχουμε θέσει στη ζωή μας.

Η αποτυχία  επιτάσσει την αξιολόγηση των ενεργειών μας και την αναγνώριση των λαθών που κάναμε, με σκοπό να μην τα επαναλάβουμε στο μέλλον. Η αποτυχία είναι ο καλύτερος σύμμαχος του ανθρώπου για την επιτυχία. Αρκεί να χρησιμοποιηθεί σωστά και να μας δώσει σοφία, αντί για απογοήτευση και αισθήματα κατωτερότητας.

Κάθε μέρα καλούμαστε να εκπονήσουμε διάφορες εργασίες μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Οι εργασίες αυτές πρέπει να αριθμηθούν ανάλογα με τον βαθμό της προτεραιότητάς τους. Σε αντίθετη περίπτωση, το άτομο αδυνατεί να τις εκπληρώσει, ασχολείται λίγο με κάθε μια και στο τέλος εισπράττει μόνο απελπισία και απογοήτευση.

 Τέλος, η αδυναμία του ατόμου να πει ¨όχι¨ σε δραστηριότητες που αδυνατεί να εκπληρώσει, είτε γιατί δεν έχει χρόνο είτε γιατί δεν έχει τη δυνατότητα να τις φέρει εις μέρας επιτυχώς (έλλειψη γνώσεων, εμπειριών, κτλ), οδηγεί στην αλόγιστη σπατάλη του χρόνου και καταστρέφει τον προγραμματισμό μας δεν είναι ένδειξη αδυναμίας, αλλά ένδειξη ικανότητας και ελέγχου του ρυθμού της ζωής μας.

Θέτοντας ρεαλιστικούς στόχους και εφαρμόζοντας ημερήσιο, εβδομαδιαίο ή ετήσιο πρόγραμμα κάθε άνθρωπος μπορεί να απαλλαγεί από το άγχος της έλλειψης χρόνου. Ο προγραμματισμός κάνει τον άνθρωπο πιο ώριμο και προσεκτικό στις επιλογές του. Μαθαίνει να αξιολογεί τις δραστηριότητες του, να βάζει προτεραιότητες και να μη φοβάται να επαναπροσδιορίσει τους στόχους του, όταν αυτοί δεν του προσφέρουν ευχαρίστηση και καλή ποιότητα ζωής. Ας μην ξεχνάμε ότι ο προγραμματισμός είναι μεταδοτικός.

Ένας γονιός που έχει καλή διαχείριση χρόνου, θα μεταδώσει και στο παιδί του αυτή την αξία και θα του δώσει το καλύτερο εφόδιο για τη ζωή του. Ένας εκπαιδευτικός που είναι «φίλος» με τον χρόνο, θα διδάξει τη διαχείριση χρόνου στους μαθητές του και θα τους βοηθήσει, έτσι ώστε το όμορφο, αλλά δύσκολο ταξίδι της γνώσης να είναι απαλλαγμένο από το άγχος και το συνεχές κυνήγι του χρόνου.

Ας δεχτούμε, λοιπόν, την πρόκληση να κάνουμε τον χρόνο τον καλύτερο φίλο μας και ας ετοιμαστούμε για νέες θετικές εμπειρίες που θα φέρει ο σωστός προγραμματισμός.

Καλή και δημιουργική χρονιά σε όλους με υγεία, δύναμη, κέφι και ορθή αξιοποίηση του χρόνου μας!

Time_by_The_name1ess

“Η εφηβεία δείχνει αυτή την κοινωνία στην οποία είμαστε…”

Απόψεις εξαιρετικά διαφωτιστικές που αφορούν στην εφηβεία και στη βία, η οποία χαρακτηρίζεται ως η μεγαλύτερη εξάρτηση-επανάληψη στον πλανήτη, στο ψυχικό τραύμα που προκαλείται από την κακοποίηση, στη σκληρότητα που γίνεται το κύριο εκφραστικό μέσο μιας νεανικής ομάδας και βεβαίως στο  λόγο της παιδείας, που χωρίς κατανόηση του παιδιού γίνεται τελικά σαν ένας λόγος βίας που φέρνει μία καινούργια βία… Όλα τούτα τα εξαιρετικά επίκαιρα και καθώς φαίνεται διαχρονικά, στο γυμνό λόγο ενός ψυχαναλυτή.

Διαβάστε λοιπόν τις απόψεις του Κώστα Νασίκα, ο οποίος διδάσκει ψυχανάλυση στο Πανεπιστήμιο της Λυών και είναι ιατρικός υπεύθυνος του Οίκου Εφήβων της ίδιας πόλης. Τα ιδιαίτερα εμπνευσμένα σκίτσα του Δημήτρη Σταμούλη, συνοδεύουν την ανάγνωση προκαλώντας μας γλυκόπικρα μειδιάματα…

stamoulis2

Ένα παιδί γίνεται βίαιο. Από μικρό παιδί, ακόμα κι από δύο χρονών. Η βία γενικά είναι φυσιολογική αντίδραση άμυνας. Δεν είναι κάτι το διαβολικό. Είναι φυσιολογική αντίδραση άμυνας για την επιβίωση, όταν είμαστε σε κάποιον κίνδυνο, ή όταν εμείς οι άνθρωποι έχουμε μια αίσθηση αδικίας. Μέσα στην αίσθηση αδικίας, κινδύνου, κλπ, αναπτύσσεται η διαδικασία του να αυτοαμυνθούμε.

Το μικρό παιδί ουσιαστικά, για την άμυνά του υπολογίζει στους μεγάλους και κυρίως στους γονείς του, ή αργότερα και σε άλλους ενήλικες που έχουν γονεϊκό ρόλο. Και κανονικά έτσι αναπτύσσεται με αυτήν την αίσθηση προστασίας. Αν όμως, αυτή η αίσθηση προστασίας δεν του παρέχεται, τότε δεν αναπτύσσεται καλά για ποικίλους λόγους. Αν δηλαδή το παιδί από μικρό δεν αισθάνεται προστασία, σαν πρώτο βίωμα αισθάνεται τρομερούς πανικούς, με αποτέλεσμα διάφορα συμπτώματα. Δεν κοιμάται καλά, ή δεν μπορεί να κοιμηθεί μόνο του, κλπ., έχει δηλαδή διάφορα τέτοια συμπτώματα που δείχνουν τον πανικό του.

Και επειδή ακριβώς διαπιστώνει ότι δεν μπορεί να υπολογίζει στην προστασία των μεγάλων, αναπτύσσει συμπεριφορές ώστε να έχει το ίδιο μια αίσθηση αυτοπεποίθησης ότι μπορεί να υπολογίζει στη δική του δύναμη. Και τελικά αυτή η βία που είναι αυθόρμητη έκφραση αυτοάμυνας, γίνεται σιγά σιγά μόνιμη συμπεριφορά, με την έννοια ότι θέλει να κυριαρχήσει στο περιβάλλον του, να διατάζει (και να διατάζει και τους γονείς του ακόμα), να είναι αρχηγός, κλπ. Δηλαδή η βία γίνεται ένα είδος συμπεριφοράς, μια γλώσσα επικοινωνίας τελικά ολόκληρη, για να αυτοπείθεται ότι μπορεί να αυτοπροστατεύεται. Πράγμα που σημαίνει ταυτόχρονα μια μεγάλη μοναξιά, γιατί αυτά που ζει, τα βιώματα της αγωνίας, τους φόβους, κλπ., δεν τα μοιράζεται με κανέναν.

Και φτιάχνει τελικά ένα είδος θωράκισης, με αυτή τησυμπεριφορά – γλώσσα βίας, ενώ από πίσω κρύβει ένα τρομερά φοβισμένο υποκείμενο. Αλλά αυτό είναι κρυμμένο. Δεν πρέπει να το δει κανείς, και ούτε το ίδιο το παιδί το αντιλαμβάνεται απαραίτητα συνειδητά. Και αυτό το είδος θωράκισης το κουβαλά βέβαια και στην εφηβεία.

Η εφηβεία, τώρα, είναι μια διαδικασία αυτονόμησης, που σημαίνει μία διαδικασία ψυχικού χωρισμού. Και χωρισμός σημαίνει να έχω μια σιγουριά, μακριά από αυτούς που με προστατεύουν. Το παιδί αυτό το οποίο κάλυψε και δεν εξέφρασε όλες αυτές τις βαθιές του ανησυχίες και τους φόβους, στην εφηβεία δεν μπορεί επίσης να τις εκφράσει, γιατί ποτέ δεν τις εξέφρασε νωρίτερα.

Αλλά στην εφηβεία γίνεται και η δεύτερη διαδικασία με τους ομοίους του. Δηλαδή να βρει ομοίους, έτσι ώστε να στηριχθεί πάνω τους για να αυτονομηθεί από την οικογένεια. Αν αυτό το στήριγμα (των ομοίων) είναι το μοναδικό στήριγμα που θα βρει, δεν μπορεί να κάνει αυτόν τον βαθύτερο ψυχικό χωρισμό και βρίσκει ομοίους απλά και μόνο για να είναι όμοιος και τίποτε άλλο. Όχι διαφορετικός, δηλαδή.

Από την πλευρά τους οι ενήλικες, όταν δουν ένα παιδί βίαιο, η πρώτη αντίδραση είναι να το εκπαιδεύσουν για να μην είναι βίαιο. Πράγμα που σε ένα βαθμό για ένα μικρό παιδί είναι σωστή αυτή η συμπεριφορά: να του πούμε δηλαδή ορισμένα πράγματα, να μην είναι βίαιο, ή να του εξηγήσουμε για το κακό που κάνει στους άλλους, ή πως οι άλλοι δεν μπορούν να το αγαπήσουν όταν είναι βίαιο, κλπ..

Δηλαδή ο λόγος της παιδείας είναι σημαντικός. Αλλά ο λόγος της παιδείας, χωρίς κατανόηση του παιδιού γιατί έχει γίνει μόνο βίαιο και τίποτε άλλο, δεν περνάει. Γίνεται τελικά σαν ένας λόγος βίας που φέρνει μία καινούργια βία.

Και αν φτάσουμε στην εφηβεία και η μόνη απάντηση που θα δώσουμε σ’ αυτά τα παιδιά είναι ένα σωφρονιστήριο με αποκλεισμό, φυλάκιση, αυστηρή εκπαίδευση και διαπαιδαγώγηση για να πάψουν να είναι βίαια, εννοείται ότι είναι μια αδιέξοδη η απάντηση, γιατί καλλιεργεί μόνο τη βία.

Και όταν σε ένα παιδί, όπως είπα, που έχει μεγάλη ανάγκη της βίας για να αυτοπροστατευθεί, η εκπαιδευτική απάντηση είναι μόνο η βία, δεν θα κερδίσει ποτέ την εμπιστοσύνη του ο ενήλικος εκείνος ο οποίος θα του απαντά τελικά μόνο με μορφές βίας. Και βέβαια θα περιμένει την ευκαιρία να «του τη βγει» που λέμε στα ελληνικά…

Κάπως έτσι φτιάχνουμε τους μελλοντικούς εγκληματίες με κάποιον τρόπο. Γιατί ο έφηβος θα περιμένει να ξανακάνει το μεγαλύτερο άλμα για να αυτοαποδείξει στον εαυτό του ότι είναι ο πιο δυνατός, πράγμα το οποίο το έχει μεγάλη ανάγκη.

Οπότε η διέξοδος σε αυτή την προβληματική, είναι πως θα μπορέσουν να αναπτυχθούν σχέσεις εμπιστοσύνης μέσα στις οποίες το παιδί και ο έφηβος θα μπορέσει κάποτε να εκφράσει τους φόβους του και τις μεγάλες του ανησυχίες. Μόνο έτσι μπορεί να βγει από την επανάληψη της βίας που και την προκαλεί και του επιστρέφεται. Άρα το σωφρονιστήριο είναι αδιέξοδο.

stamoulis67

Πώς όμως η βίαιη έκφραση γίνεται η μοναδική έκφραση, για ποιους λόγους γίνεται η μοναδική έκφραση; Διότι όταν γίνεται ο μοναδικός τρόπος έκφρασης, είναι μια απαραίτητη μορφή για τον ίδιο που την εκφράζει. Γιατί είναι απαραίτητη; Γιατί κρύβει όλες του τις αδυναμίες, που είναι μεγάλες!

Για παράδειγμα, κάποιοι έφηβοι που βλέπουμε στη Γαλλία, οι οποίοι έχουν μπει στην παρανομία και κάνουν χιλιάδες πράγματα, όταν τους πιάνουν και τους κλείνουν κάπου (γιατί και εκεί το ίδιο γίνεται), τη νύχτα έχει παρατηρηθεί ότι κατουριούνται στον ύπνο τους. Που σημαίνει ότι έχουν κρατήσει στα 15 και 16 τους, αντιδράσεις μωρού! Που σημαίνει ότι δεν έχουν ωριμάσει. Και αυτό το καλύπτουν με ένα είδος θωράκισης, που τους κάνει να φαίνονται ότι είναι τρομεροί και βίαιοι για να τους φοβούνται όλοι. Κρύβουν τη φοβία τους, προκαλώντας τον φόβο…

Δεν μπορούν να ελέγξουν τον εαυτό τους γιατί πρέπει να κερδίσουν τη μάχη οπωσδήποτε! Κι αν δεν την κερδίσουν θα βγουν στην επιφάνεια οι διάφοροι πανικοί. Και γι’ αυτό γίνονται ενορμητικοί στη βία για να μην βγουν οι πανικοί τους. Γίνεται αυθόρμητο αντανακλαστικό. Γι’ αυτό λέμε ότι είναι τρομερά διαταραγμένοι ψυχικά όπως και ανώριμοι. Έχει γίνει αντανακλαστικό αυθόρμητο αυτοπροστασίας η συμπεριφορά βίας. Θυμίζουν τον Λούκι Λουκ που ρίχνει σφαίρες ακόμα και στη σκιά του. 

Η απάντηση με εκπαιδευτικά επιχειρήματα, μόνο με τιμωρία και με βία πάλι – και βία νόμιμη αυτή τη φορά αλλά βία παρόλα αυτά – είναι λανθασμένη απάντηση. Γιατί θα τους ενισχύσουμε ακόμα περισσότερο αυτόν τον θωρακισμό που λειτουργεί γύρω από τη βία. Θα του δώσουμε καινούργια στοιχεία, αίσθησης αδικίας, αίσθησης εκδίκησης, δυναμώνοντας ακόμα περισσότερο αυτό το εκφραστικό μέσον που λέγεται βία. Το οποίο μόλις βρει την ευκαιρία θα εκδηλωθεί.

Αυτά τα άτομα για να δεχτούν κάποιον ως φίλο τους ή κοντινό τους άνθρωπο που δεν θα εξασκούν πάνω του βία, πρέπει να λειτουργήσουν με τον ίδιο τρόπο και να ταυτιστούν μαζί του. Οποιοσδήποτε είναι λίγο διαφορετικός, θα πρέπει να τον αποκλείσουν, να τον τιμωρήσουν, να τον εκβιάσουν, να τον βιάσουν, να τον διώξουν, να τον αποκλείσουν από την ομάδα.

Γι’ αυτό λέγαμε, ότι η μόνη γλώσσα έκφρασης σε αυτούς τους έφηβους είναι η βία, οπότε λειτουργεί είτε ταυτιστικά, είτε αποκλειστικά, δηλαδή με αποκλεισμό.  Κι αυτοί που τους έχουν βάλει μέσα στο σωφρονιστήριο και αυτοί που τους επιβλέπουν στο σωφρονιστήριο είναι σ’ αυτήν την αδύνατη θέση να τους εκπαιδεύσουν να γίνουν πιο ανθρώπινοι.

Ένα παιδί που γίνεται βίαιο από μικρό, σημαίνει πολλές φορές απουσία των γονιών, απουσία της γονεϊκής παρουσίας που συνοδεύει, που καταλαβαίνει, κλπ. Πιο πολύ απουσία, παρά ταύτιση υπάρχει, διότι το παιδί κάνει τη βία μόνιμη έκφραση γιατί δεν υπολογίζει σε κανέναν άλλον. Γι’ αυτό λέμε για τους εφήβους και τα παιδιά που είναι βίαια, η απάντηση είναι λίγο από τη μεριά της εκπαίδευσης, της παιδείας, π.χ. να τους πούμε να μην είναι βίαιοι, να τους βάλουμε κανόνες, κλπ, αλλά κυρίως η απάντηση είναι να αναπτύξουν σχέσεις κατανόησης και εμπιστοσύνης. Να βρουν γνώστες – αρωγούς!

Από αυτές τις σχέσεις θα μπορέσουν να εμπιστευτούν τις βαθύτερες ανησυχίες που έχουν κρατήσει από μικρά και δεν τις εμπιστεύτηκαν σε κανέναν, και να γκρεμίσουν λίγο το καβούκι αυτό που φτιάξανε…

Μόνο έτσι θα μπορέσουν να βγουν από αυτό. Διαφορετικά, με κοινωνικές και νόμιμες απαντήσεις βίας, δεν μπορούν να βγουν με τίποτα, και γίνονται ακόμα πιο βίαιοι. Κι όταν μεγαλώσουν γίνονται εγκληματίες. Ή αν κάνουν παιδιά τα μεγαλώνουν με τον ίδιο τρόπο.

Κανένας δεν γεννιέται βίαιος και εγκληματίας. Μπορεί κάποιος να γίνει βίαιος και εγκληματίας επειδή δεν τον καταλάβαμε, δεν τον πλησιάσαμε σαν άνθρωπο για να καταλάβουμε τι ζει. Έτσι γίνεται εγκληματίας.

Ένα παιδί κυρίως το βασικότερο είναι να αισθανθεί ότι το καταλαβαίνουν! Αν δεν αισθανθεί αυτό, αναπτύσσει ακριβώς εκφράσεις βίας, για να υπολογίζει μόνο στον εαυτό του. Και θα συνεχίσει να είναι βίαιο εφόρου ζωής, εάν δεν γίνει κάτι διαφορετικό. 

Χωρίς σχέσεις εμπιστοσύνης δεν μαθαίνεται τίποτα. Τα πάντα μαθαίνονται μέσα από μία σχέση εμπιστοσύνης που μπορούν να μοιραστούν βιώματα.

Από το κλείσιμο, θα κρατήσει ο έφηβος κυρίως την αναμονή εκδίκησης, ή θα γίνει φανατικός,  π.χ. μουσουλμάνος, ή κάτι άλλο, πάντως φανατικός!

Είδα πρόσφατα μία ταινία ενός Μαροκινού σκηνοθέτη που λέγεται «Τα άλογα του Θεού», που είναι εκείνοι που… πάνω τους καλπάζει ο Θεός, και αυτοπυρπολούνται μετά για να σκοτώσουν άλλους. Και δείχνει παιδιά που ζουν σε κάτι φτωχογειτονιές της Καζαμπλάνκας και είναι λίγο με ναρκωτικό και λίγο με κλέψιμο για να επιβιώσουν και είναι μόνα τους, δεν έχουν καμία γονεϊκή συνοδεία ώστε να περάσουν την εφηβεία ανακαλύπτοντας τον κόσμο και να προχωρήσουν προς τη ζωή των ενηλίκων με την επιθυμία να φτιάξουν κάτι.

Κάποια στιγμή τα πιάνει η αστυνομία, οπότε ορισμένα που πάνε φυλακή, η βία, η εκδίκηση, παίρνει γι΄αυτά μορφή θρησκευτική. Δηλαδή, για να γίνει η κοινωνία σωστή πρέπει να καταστρέψουμε όσους την καταστρέφουν, δηλαδή τους άπιστους! Και γίνονται τα ίδια οι βόμβες για να σκοτώσουν τους άπιστους…

Είναι λοιπόν η βία… Το πώς η βία της φυλακής γεννάει συμπεριφορές βίας μεταξύ των ίδιων των φυλακισμένων, ή και προς τον ίδιο τους τον εαυτό. Δηλαδή, αυτό το γεγονός που συνέβει στο σωφρονιστήριο, θα το τοποθετούσα κάτω από τη γωνία της βίας, όπως την εξήγησα παραπάνω.

Είναι μια γλώσσα ολόκληρη η βία, σαν τρόπος έκφρασης. Τη μελετώ και μέσα από τα βιβλία μου και με την πρακτική μου στο Κέντρο Εφήβων της Λυών, σαν μια μορφή γλώσσας, η οποία είτε συνδέεται με την επικοινωνία γενικότερα μέσω της ομιλίας, είτε παίρνει μορφή σωματικών εκφράσεων ως μόνος τρόπος έκφρασης μηνυμάτων προς τους άλλους.

Και είναι ένα θέμα μεγάλο το γιατί γίνονται αυτά τα πράγματα, σαν αυτό που συνέβη στο σωφρονιστικό ίδρυμα ανηλίκων. Διότι δεν είναι μόνο ατομική προβληματική, είναι και μια λειτουργία ομάδας και θεσμού μέσα στον οποίον βρίσκεται αυτή η ομάδα.

Η εφηβεία εμπεριέχει την κίνηση της αντιπαράθεσης, της αμφισβήτησης και της προοδευτικής ωρίμανσης του ατόμου, δηλαδή εμπεριέχει μια μορφή φυσιολογικής «βίας», ώστε να γίνει κάποια μέρα ο έφηβος πολίτης που θα έχει αυτόνομη σκέψη και αυτόνομη τοποθέτηση απέναντι στους άλλους.  Η εφηβεία είναι αυτή η διαδικασία η οποία δεν επιβάλλεται, αλλά ταυτόχρονα έχει διαφορετικές λειτουργίες στην κάθε κοινωνία και εκδηλώνει ταυτόχρονα το πώς λειτουργεί και η ίδια η κοινωνία. Γιατί ετοιμάζει τον αυριανό πολίτη.

Οι έφηβοι είναι δείκτης διαφόρων καταστάσεων της κάθε κοινωνίας. Δείχνουν φαινόμενα που δεν μπορούμε να τα δούμε αλλιώς, που μόνο οι έφηβοι μπορούν να τα βγάλουν στην επιφάνεια.

Επειδή έχω κάνει και εθνολογία και έζησα με παραδοσιακούς λαούς (τους λένε πρωτόγονους αλλά δεν είναι έτσι, είναι παραδοσιακοί λαοί), έχουν μια διαδικασία μύησης των νέων, που κάνουν διάφορες τελετές, οι οποίες πολλές φορές είναι τρομερά βίαιες.

Οι λειτουργία αυτών των μυήσεων των νέων, έχει σκοπό να γίνουν ενήλικες ακριβώς όπως και εκείνοι που είναι παρόντες στη μύησή τους. Κι αυτό, γιατί οι καινούργιοι ενήλικες δεν πρέπει να αμφισβητήσουν τίποτε από την παράδοση, αλλά να την αναπαράγουν ακριβώς όπως την αναπαρήγαγαν και οι προηγούμενες γενιές. Με αυτόν τον τρόπο οι κοινωνίες αυτές είναι κατά κάποιον τρόπο ανιστορικές: Δεν δημιουργούν καινούργιο μέλλον, αλλά αναπαράγουν την παράδοση και μόνον. Έτσι  παρατηρούμε σε αυτές τις κοινωνίες ότι δεν υπάρχει αυτή η κρίση της εφηβείας που υπάρχει στις δικές μας κοινωνίες.

Κοινωνίες που δεν θέλουν καμία αλλαγή, γι’ αυτό και τις λένε όπως είπα ανιστορικές… στις οποίες δεν χωράει η λειτουργία κρίσης της εφηβείας.

stamoulis53

Tο θέμα είναι, γιατί δεν μπορούμε να κάνουμε αλλιώς και μοιραία επανερχόμαστε στη βία ως τρόπο έκφρασης που συνδέεται με το θέμα του ψυχικού τραυματισμού; Όταν ένα παιδί ζήσει βίαιες καταστάσεις, ή εις βάρος του ή γύρω του, οικογενειακές καταστροφές, ή πολέμους, κλπ., γιατί η βία μπορεί να πάρει πολλές μορφές, αυτό το παιδί μπαίνει σε μια προβληματική τραυματισμού, με την εξής έννοια: Ότι δεν μπορεί να αφομοιώσει ψυχικά και πνευματικά αυτό που ζει.

Έχουμε γράψει ένα βιβλίο στη Γαλλία πάνω σε αυτό το θέμα των ψυχικών τραυμάτων, όπου χωρίζουμε την έννοια του τραύματος από την έννοια του τραυματισμού. Το τραύμα είναι οποιοδήποτε σοκ μπορεί να ζήσει κανείς, αλλά ο ψυχικός τραυματισμός υφίσταται, όταν υπάρξει στον άνθρωπο ένα είδος εγκλωβισμού μέσα σε αυτή τη θύμηση της βίαιης κατάστασης που βρέθηκε και που σημαίνει ότι δεν μπορεί να μοιραστεί αυτό που βίωσε με τους άλλους. Δηλαδή δεν μπορεί να περάσει μέσα από την λεκτική του έκφραση αυτό που έζησε.

Το βιβλίο αυτό λέγεται «Το τραύμα ανάμεσα στην καταστροφή και στη δημιουργία», διότι δίνει διέξοδο και προς τη δημιουργία, όπως για παράδειγμα έκανε η Φρίντα Κάλο και πολλοί άλλοι δημιουργοί, αλλά μπορεί να γίνει και αδιέξοδο προς την ψυχική καταστροφή, με την επανάληψη του βιώματος μέσω ενθυμήσεων, εφιαλτών, κλπ., που μπορεί να οδηγήσει το άτομο και στην αυτοκτονία. Όπως συνέβη με μεγάλους συγγραφείς, όπως π.χ. ο Πρίμο Λέβι και άλλοι που έζησαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζιστών, και παρά το γεγονός ότι προσπάθησαν να γράψουν το τι βίωσαν, κάποιοι μετά αυτοκτόνησαν. Και αυτό εξηγείται μάλλον, με αυτή την έννοια, ότι η εμπειρία του τραύματος για κάποιους δεν μπορεί να περάσει σε κάτι που να τους βοηθήσει να το μοιραστούν με τους άλλους. Το ζουν μόνοι τους. Και το βίωμα που το ζει κάποιος μόνος και δεν μπορεί να το μοιραστεί, οδηγεί στην αυτοκτονία.

Εάν το βίωμα του τραύματος δεν μπορέσει να περάσει σε κάποια έκφραση μέσα από τη γλώσσα και με τις δύο έννοιες, δηλαδή και τη λεκτική και την μη λεκτική (εικονική, σωματική, κλπ), για να το μοιραστεί με άλλους, το άτομο χάνει την ανθρώπινή του διάσταση. Γι’ αυτό προφανώς το βιβλίο του Πρίμο Λέβι, λέγεται «Αν είναι άνθρωπος» και του Ρομπέρ Αντέλμ «Το ανθρώπινο είδος». Δηλαδή κάπου αυτή η ίδια προβληματική είναι στο βάθος, ότι ένα άτομο αν δεν μπορέσει να μοιραστεί το βίωμά του, χάνει την ανθρώπινή του διάσταση και δεν μπορεί να ζήσει.

Τα χρόνια του ’60 περίπου, π.χ. στη Γαλλία που γίνονται στατιστικές έρευνες, καταγράφονταν 300 αυτοκτονίες το χρόνο. Από τα χρόνια του ’70 και κυρίως του ’80 και μετά, οι αυτοκτονίες γίνανε 1000 το χρόνο.

Οι απόπειρες αυτοκτονίας, πολλαπλασιάζονται συνήθως περίπου επί 50, με τον αριθμό των καταγεγραμμένων αυτοκτονιών. Δηλαδή οι 1000 αυτοκτονίες, έχουν πίσω τους γύρω στις 50.000 απόπειρες αυτοκτονίας και περισσότερο. Άρα οι απόπειρες αυτοκτονίας αυξήθηκαν τρομερά τα τελευταία χρόνια. Και ταυτόχρονα, τα ναρκωτικά, και διάφορες άλλες σωματικές διαταραχές (ανορεξία, βουλιμία, αϋπνίες, απομόνωση στα διάφορα ηλεκτρονικά μέσα, κλπ), αλλά και οι βίαιες συμπεριφορές που σχεδόν δεν υπήρχαν παλιά, έχουν πολλαπλασιαστεί σήμερα τουλάχιστον κατά 25 φορές, με τέτοιες ακραίες βίαιες εκδηλώσεις πλέον, βιασμών, σκοτωμών, κλπ.

Για παράδειγμα, σε μία πόλη δίπλα στη Λυών το φθινόπωρο του 2011, δύο νέοι πέρασαν από μια κοντινή γειτονιά σε μία άλλη και κάποιοι νέοι από εκεί τους είπαν κάποια άσχημα λόγια… Επειδή είχαν πάει μόνο δύο, έφυγαν και γύρισαν το βράδυ με την παρέα τους, τους επιτέθηκαν και σκότωσαν δύο άτομα. Κάτι το οποίο είναι ανήκουστο για τα παλιότερα χρόνια.

Οι βίαιες συμπεριφορές, και μέσα στο σπίτι και στο σχολείο και έξω στις γειτονιές, όπως και οι αυτοτραυματισμοί (που δεν υπήρχαν επίσης παλιά και είναι ένα βήμα πριν την αυτοκτονία) στις μέρες μας έχουν πολλαπλασιαστεί τρομερά.

Τώρα, πώς την καταλαβαίνουμε την απόπειρα αυτοκτονίας και πώς την εξηγούμε; Κατά κανόνα πάντα παρουσία των γονιών ή των κοντινών τους ανθρώπων, αρχίζουμε, λέγοντας στους γονείς και στο ίδιο το άτομο, πώς έρχεται η ιδέα αυτοκτονίας. Είναι σα να ζούμε στο τελευταίο πάτωμα ενός κτιρίου, όπου ξαφνικά παίρνει φωτιά το κτίριο, βγαίνουν καπνοί και αδυνατούμε να ανασάνουμε και να μείνουμε εκεί που είμαστε. Τι κάνουμε; Αυθόρμητα, πηδάμε από τον 5ο όροφο. Έχουμε την ιδέα δηλαδή ότι πρέπει να ξεφύγουμε. Αυθόρμητα και χωρίς κατανόηση. Τώρα, αυτοί που θα δουν κάποιον να πηδάει από τον 5ο όροφο θα πουν: αυτοκτόνησε! Αυτός όμως πήγε να φύγει από κάτι το αβίωτο…

Και συμπληρώνω στους γονείς και στους οικείους του, ότι πήγε να φύγει από κάτι το αβίωτο, γιατί επιπλέον δεν περιμένει καμία βοήθεια. Και εκεί η προβληματική μετατίθεται, στο γιατί δεν περιμένει καμία βοήθεια; Οπότε η προβληματική της απόπειρας αυτοκτονίας, μετατίθεται σε αυτό. Στο να ζει κάποιος κάτι το αβίωτο, το οποίο δεν μπορεί να το μοιραστεί, και δεν περιμένει, αλλά ούτε και μπορεί να περιμένει καμία βοήθεια. Που σημαίνει ότι αυτή η κίνηση της έκφρασης και της αναζήτησης βοήθειας κάπου έχει μπλοκαριστεί παλιότερα και βαθύτερα, εν αγνοία και ασυνείδητα του ατόμου που τον αφορά. Αν ρωτήσουμε ένα τέτοιο άτομο, θα δώσει μία συνειδητή απάντηση η οποία δεν έχει συνήθως καμία σχέση με την βαθύτερη προβληματική η οποία του φέρνει αυτή την αυθόρμητη αντίδραση της αυτοκτονίας στο νου.

Ναι, είναι φυγή από κάτι που δεν μπορεί να το ζήσει, αλλά φεύγει και από τη ζωή ταυτόχρονα. Και μπορεί να μπει κάποιος σε μία θεραπευτική διαδικασία, όταν τον βοηθήσουμε να κατανοήσει ότι για κάποιον λόγο έχει μπλοκαριστεί η δυνατότητα να ζητάει βοήθεια…

Γιατί όταν δεν έχει μπλοκαριστεί αυτή η δυνατότητα αυθόρμητης έκκλησης για βοήθεια, δεν έρχεται η ιδέα αυτοκτονίας, διότι πάντα πάμε στην ιδέα να μοιραστούμε αυτό που βιώνουμε. Γι’ αυτό επιμένω στο μοίρασμα…

stamoulis44

Και επιπλέον εδώ είμαστε στην έννοια του ασυνείδητου. Οι πιο πολλοί, αγνοούν το τι ζουν. Και αφού το αγνοούν δεν μπορούν και να το εκφράσουν και να ζητήσουν κάτι, και να το μοιραστούν. Και το θέμα είναι γιατί αυτό που ζουν, το δύσκολο, ήταν σε άγνοια εσωτερική. Κάπου δηλαδή, μπήκε κάτω από μία εσωτερική καταπίεση.

Ένα πολύ απλό παράδειγμα, που συμβαίνει συχνά, είναι αυτή η καταπίεση έχει συμβεί στα 4, 5, ή 7 χρόνια του παιδιού, όταν έζησε διάφορες βίαιες ή προβληματικές καταστάσεις γύρω του.

Επειδή έχω δουλέψει και με πολύ μικρά μωρά, το παιδί από έξι μηνών, μπορεί π.χ. να κλαίει, και αν αρχίσει να κλαίει δίπλα του η μαμά του, μπορεί αυτό το παιδί να σωπάσει και να αρχίσει να έχει τη φροντίδα των γονιών του. Δηλαδή το παιδί, αρχικά μπορεί να ζει ένα τρομερό πανικό, όταν βλέπει ότι δίπλα του οι γονείς του δεν πάνε καλά, αλλά τον πανικό αυτό δεν τον εκφράζει για να μην χειροτερέψει την κατάσταση και αναπτύσσει μία γονεϊκή φροντίδα προς τους γονείς του.

Οπότε είναι αυτά τα παιδιά που είναι λίγο πρώιμα ωριμασμένα επιφανειακά. Και ουσιαστικά από τον παιδικό τους εαυτό δεν εκφράζουν τίποτα. Και αυτό γίνεται μια συνήθεια σιγά σιγά. Έτσι ώστε με τον καιρό το παιδί αγνοεί τι είχε να εκφράσει από την παιδική του διάσταση. Δηλαδή σα να έχει χάσει το παιδί το ίδιο το παιδί μέσα του και έχει γίνει γρήγορα ενήλικας. Κάνουν έναν ψευτοενήλικα. Αλλά από αυτή τη διαδικασία του ασυνείδητου κρυψίματος του βαθύτερου εαυτού, στην εφηβεία το άτομο μπαίνει σε μια μεγάλη ανισορροπία. Δεν μπορεί να παραμένει τόσο κρυμμένο, γιατί πρέπει να ξαναγεννηθεί ο έφηβος. Με ποια στοιχεία να ξαναγεννηθεί;

Οπότε εδώ έρχεται η σωματική έκφραση να δείξει διάφορα πράγματα, γι’ αυτό χρησιμοποιούμε και τη λέξη «δείκτης» για την εφηβεία, χωρίς κανένας συνήθως να καταλαβαίνει το τι δείχνει… Γιατί δεν γίνονται συνειδητά και γιατί δεν μπορούν όλα αυτά να περάσουν μέσα σε λόγια. Και έρχεται το σώμα να γίνει μέσο έκφρασης όλων αυτών των βαθύτερων δυσκολιών, πόνων και αγωνιών

Η εφηβεία τα αρχαία χρόνια άρχιζε μετά το τέλος της σωματικής ωρίμανσης, ενώ στα χρόνια μας συμπίπτει με τη σωματική διαδικασία ωρίμανσης. Που σημαίνει ότι το σώμα σαν υλική διάσταση ήρθε να λάβει μεγάλη παρουσία στις κοινωνίες μας.

Στο σώμα δίνουμε μεγάλη κοινωνική διάσταση. Γιατί το σώμα ήρθε να πάρει ένα τόσο σημαντικό κοινωνικό ρόλο στις μέρες μας;  Αυτό το συνδέουμε σήμερα, με τη μεγάλη διάσταση που πήρανε στις δυτικές κοινωνίες και στις ανθρώπινες σχέσεις τα υλικά αντικείμενα. Τα υλικά αντικείμενα, και η αντικειμενοποίηση που ανέφερε και ο Κορνήλιος Καστοριάδης, ήρθε να εκφράσει τις υποκειμενοποιήσεις. Και έτσι τα διάφορα υλικά μέσα με τα οποία ζούμε, ήρθαν να εκφράσουν ατομικές διαδικασίες ένταξης στην κοινωνία.

Επαναλαμβάνω ότι η εφηβεία είναι δείκτης και της κοινωνικής κατάστασης. Είναι αυτή η κοινωνία που ζούμε σήμερα. Και η εφηβεία δείχνει αυτή την κοινωνία στην οποία είμαστε, η οποία εξελίσσεται έτσι για χίλιους δυο παράγοντες.

Συνδέουμε επίσης την προβληματική της εφηβείας με την προβληματική της 4ης ηλικίας. Πώς αλληλοδένονται και αλληλοδιαδέχονται οι γενιές η μία την άλλη. Ότι π.χ. η 4η ηλικία απομονώθηκε έξω από την κοινωνία και δεν είναι πλέον μέσα στην κοινωνία όπως ήταν παλιά.

Αυτό που υπονοείται μετά, είναι ότι αυτό που πρέπει να αποκαταστήσουμε είναι όλες αυτές οι συνοχές των σχέσεων και τις ατομικές και τις κοινωνικές. Γιατί εκεί πάσχουν και ατομικά και κοινωνικά.

stamoulis27

Ο τραυματισμένος άνθρωπος εγκλωβίζεται στο τραυματικό βίωμα μέσω της επανάληψής του. Οι διαδικασίες επανάληψης, γίνονται μόνο για να δίνουν κάποια σιγουριά ελέγχου της ανησυχίας (όπως λέγαμε πριν και με την παράδοση… και τους παραδοσιακούς λαούς, τους ανιστορικούς πολιτισμούς).

Η σιγουριά αυτή είναι επιφανειακή στο βάθος, γι’ αυτό γίνεται και η επανάληψη. Και η επανάληψη από ψυχαναλυτική άποψη, οδηγεί σε καταστροφή… Η αυτή καθεαυτή επανάληψη, δεν οδηγεί σε κανένα καλύτερο μέλλον.

Η διαδικασία μετάφρασης των ανείπωτων βιωμάτων, που μεταφράζονται μέσα από εικόνες, ή από λέξεις, αν και όχι πάντα από λέξεις, γιατί το βασικό είναι να μοιραστούν με κάποιον τρόπο, δηλαδή αυτό το μοίρασμα είναι η βασική διαδικασία για να αισθανθεί κάποιος όμοιος με κάποιον άλλον άνθρωπο. Διότι εκεί είναι η βαθύτερη καταστροφή για κάποιον, όταν δεν αισθάνεται όμοιος.

Η πρώτη βοήθεια για οποιονδήποτε άνθρωπο έχει τραυματιστεί, είναι να απομακρυνθεί από τον τραυματιστή του. Από τον θύτη, από τον τραυματιστή του, από τον καταστροφέα του θα μπορούσε να πει κανείς. Και η δεύτερη, να του επιτρέψουμε, να αρχίσει να μπορεί να αισθάνεται ότι κατανοείται, σ’ αυτό που έζησε. Η παρουσία κάποιου τρίτου – ως γνώστη αρωγού όπως είπαμε – που θα του επιτρέψει να μοιραστεί αυτό που έζησε, έτσι ώστε να μη μείνει με ένα ανείπωτο βίωμα που τον βγάζει έξω από την ανθρώπινη διάσταση, γιατί αυτό όπως ανέφερα είναι η μεγαλύτερη καταστροφή.

Η βία είναι μία μεγάλη διάσταση και στη ψυχική λειτουργία του ατόμου και στις κοινωνικές λειτουργίες, οπότε, συνήθως έχουμε τάση να την αποφεύγουμε, γιατί μας ενοχλεί όλους, μας διαταράζει… Στις δικές μας κοινωνίες, που είμαστε σε μια πορεία ιστορική, η οποία δεν μπορεί να προβλεφτεί εντελώς, θα έλεγα, από την αρχαιότητα ακόμα η ιστορία πήρε μια άλλη μορφή με την έννοια ότι ο Σωκράτης, αυτό το άγνωστο του μέλλοντος το συνέδεσε με την εφηβεία. Και ουσιαστικά γι’ αυτό καταδικάστηκε! Γιατί προώθησε κατά έναν τρόπο τους εφήβους να αναπτύξουν ελεύθερη σκέψη.

Οι έφηβοι τότε (έφηβος σημαίνει επί της ήβης, όπως ο έφιππος ανεβαίνει πάνω στο άτι του όταν είναι ώριμο) ήταν εκείνοι που είχαν ολοκληρώσει την σωματική ωρίμανση, δεν ήταν δηλαδή 12 με 18 χρονών, όπως είναι σήμερα, αλλά 18 έως 30. Οπότε οι διαδικασίες ωρίμανσης του σώματος δεν συμπεριλαμβάνονταν στην εφηβεία και στις εκφράσεις της. Και στους ρωμαίους επίσης, το ρήμα που χαρακτηρίζει την εφηβεία, σημαίνει ότι είμαι έφηβος όταν έχω τελειώσει η διαδικασία ωρίμανσης του σώματος, δηλ. και πάλι 18 με 30 χρονών. Οι ενήλικες τότε φοβόντουσαν αυτή την αμφισβήτηση, την αλλαγή του παραδοσιακού, αυτό το καινούργιο που φέρνουν οι έφηβοι, που μπορεί να φέρει την κρίση και την αλλαγή του μέλλοντος.

Σε ότι αφορά την πιο σύγχρονη ιστορία και το πώς φτάσαμε στην εφηβεία όπως την βλέπουμε σήμερα να είναι δηλαδή δεμένη με την αλλαγή του σώματος και μόνον, θα βγει και ένα βιβλίο του Θανάση Χατζόπουλου, στο οποίο έχω ένα δικό μου κεφάλαιο μέσα για τις σωματικές εκφράσεις της εφηβείας, σε αυτή τη διαδικασία της αυτονόμησης και του χωρισμού των εφήβων στις σύγχρονες κοινωνίες. Γιατί η ψυχολογία των παιδιών και η ψυχολογία των εφήβων, είναι πολύ πρόσφατα φαινόμενα.

Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα, το παιδί το αντιμετωπίζαμε σαν έναν μικρό ενήλικο και του αποδίδαμε τις ίδιες ψυχικές λειτουργίες. Έτσι το έζησα και εγώ όταν ήμουν παιδί στο χωριό. Το βάζανε να δουλεύει, κλπ. Ανακαλύψαμε όμως σιγά σιγά, ότι το παιδί έχει εντελώς διαφορετικές ψυχικές λειτουργίες. Και πολύ αργότερα, από τα χρόνια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και μετά, ανακαλύψαμε και πως η εφηβεία επίσης έχει διαφορετικές ψυχικές λειτουργίες. Δεν είναι ένας μικρός ενήλικας ο έφηβος, που μπορεί να δουλέψει κι αυτός, κλπ. 

Η εφηβεία είναι αναγέννηση, αφενός μεν σωματική, αφετέρου ως ψυχική ταυτότητα. Αυτή η αναγέννηση αναγκάζει τον έφηβο να εκφραστεί και πάλι όπως ένα μωρό το οποίο δεν μιλάει.

Βλέπουμε δηλαδή την λειτουργία της σωματικής έκφρασης. Που σημαίνει ότι ο έφηβος παίρνει τα πρώτα στάδια της ζωής και τα ξαναβάζει σε μια καινούργια διεργασία, σε δυο άξονες ταυτόχρονα:

  • 1. ένας άξονας του χωρισμού, με την έννοια της αυτονόμησης του παιδιού από τους γονείς, που με αυτήν θα δημιουργηθεί σιγά σιγά η προσωπική σκέψη η οποία κτίζεται μέσα από την κριτική, και η κριτική αναγκαστικά φέρνει κάποια κρίση, γιατί σημαίνει αντιπαράθεση, κλπ.,
  • 2. και ο άλλος άξονας που δηλώνει ότι δεν μπορεί αυτή τη διαδικασία του χωρισμού να την βιώσει κάποιος μόνος του. Γιατί κανένας έφηβος δεν μπορεί να γίνει έφηβος από μόνος του, δηλαδή να περάσει στην εφηβεία χωρίς τους γονείς του (την προηγούμενη γενιά) και χωρίς τους άλλους εφήβους, τους ομοίους του, τους συνομήλικους του.

Ο κάθε έφηβος λοιπόν γίνεται έφηβος ταυτόχρονα: α) με την εγγραφή του στην κοινωνική ομάδα που ανήκει, και β) με την αντιπαράθεση στην προηγούμενη γενιά των γονιών του, αλλά παράλληλα και με τη συνοδεία τους (όχι δηλαδή την απουσία τους).

Ο κάθε έφηβος λοιπόν χρειάζεται και τους ομοίους του. Την εγγραφή του στους ομοίους του. Σε μια παρέα, σε μια γενικότερη κίνηση των συνομηλίκων του. Αυτή η εγγραφή στους συνομήλικους του, είναι αυτή η οποία συνομιλεί με όλη του την νεανική προβληματική. Γιατί εμπεριέχει την αμφισβήτηση, υποχρεωτικά και απαραίτητα. Είναι άλλωστε η διάθεση με την οποία εγγράφεται ο ίδιος στην ιστορία: Αμφισβητώντας. Γιατί το μέλλον της ιστορίας είναι άγνωστο. Ακριβώς για να μην την επαναλάβει, όπως είναι. Αν και δεν μπορεί να ξεγραφτεί από την παράδοση, αυτή την συνέχεια που λέγαμε νωρίτερα. Και η εγγραφή στην ομάδα, είναι απαραίτητη για να μπορέσει να αμφισβητήσει την προηγούμενη γενιά.

Ένα άλλο σημείο το οποίο είναι σημαντικό, είναι πως αυτή η αμφισβήτηση της προηγούμενης γενιάς δεν μπορεί να γίνει χωρίς την παρουσία και τη συνοδεία, όπως είπα, αυτής της προηγούμενης γενιάς: Να αντιπαρατίθεται και να αμύνεται και η ίδια, υπερασπιζόμενη της αξίες της. Διότι η παραίτηση της προηγούμενης γενιάς, δηλ. ουσιαστικά των γονιών (είτε μέσω της απουσίας, είτε μέσω του φιλικού στυλ με τους εφήβους, είτε μέσω της ουδετερότητας, π.χ. να τους αφήσουν να τα βγάλουν πέρα μόνοι τους…), αφήνει τους έφηβους να εξαρτώνται μόνο από τους ομοίους τους. 

Όμως για να κρατηθεί η διαδικασία της εφηβείας, πρέπει να γίνονται και οι δύο κινήσεις παράλληλα, όπως περπατούμε με δύο πόδια. Η μια με την ομάδα των ομοίων, και η άλλη απέναντι στην προηγούμενη γενιά, όπου οι σχέσεις θα αλλάξουν απέναντι στο νέο ενήλικα που διαμορφώνεται και μεταμορφώνεται απέναντί τους.

Όλη η διαδικασία λοιπόν της εφηβείας, είναι μία κρίση, γιατί είναι μία αλλαγή. Μια αλλαγή όπου οι έφηβοι θα επαναπροσδιοριστούν με τα καινούργια κοινωνικά δεδομένα και με καινούργιες μορφές έκφρασης ακόμα.

Αλλά η εγγραφή στην ομάδα των ομοίων θα μας επαναφέρει λίγο στην προβληματική της βίας… Η βία όπως είπα είναι ανθρώπινη και ζωική διάσταση, πάντα σε σχέση με κάποια διαδικασία άμυνας και υποστήριξης. Την κρατούμε τη βία σαν άμυνα. Η φυσιολογική της διάσταση, είναι σαν άμυνα, σε κάθε ζωντανό και στον άνθρωπο. Το θέμα είναι αν ξεκόβεται ή αν λειτουργεί μαζί με τις άλλες ψυχικές διαστάσεις.

Και επανέρχομαι στο θέμα εφηβεία και βία. Η εγγραφή ενός έφηβου στην ομάδα είναι απαραίτητη, και όχι μόνο η εγγραφή αλλά και η λειτουργία της ομάδας ολόκληρης, σαν καινούργια γενιά που αμφισβητεί όπως είπα την προηγούμενη και δημιουργεί καινούργιους τρόπους σκέψης, έκφρασης, ακόμα και τέχνης, διότι οι καινούργιες μορφές κοινωνικής έκφρασης και δημιουργίας έρχονται από τις νέες γενιές, κι αυτή είναι η βαθύτερη κίνηση των ιστορικών κοινωνιών μας.

Πότε αυτή η φυσιολογική εξέλιξη της εφηβείας σε ενηλικίωση, μπορεί να εκτραπεί;

  • 1. Όταν για παράδειγμα η προηγούμενη γενιά όπως ανέφερα απουσιάζει, για διάφορους λόγους.
  • 2. Όταν η προηγούμενη γενιά συνθλίψει, καταστείλει βίαια και ριζικά όλη αυτή τη διαδικασία (όπως στο παράδειγμα των παραδοσιακών κοινωνιών).
  • 3. Και μια τρίτη περίπτωση που είναι πολύ συχνή στα χρόνια μας, όταν τα παιδιά γίνονται αντικείμενο χρήσης των γονιών για προσωπικούς τους σκοπούς. Είτε για να τους συνοδέψουν στις δυσκολίες τους, είτε για να γίνουν σύμμαχοι συνήθως εναντίον του άλλου γονιού. Αυτές οι συμμαχίες είναι εμφανείς συνειδητά, αλλά πολλές φορές είναι ασυνείδητες. Η πιο κλασσική συμμαχία είναι του παιδιού με τη μαμά εναντίον του μπαμπά.

Το θέμα είναι ότι σε αυτές τις περιπτώσεις ο έφηβος δεν έχει τους συνοδούς που θα αντιπαρατεθεί! Τι γίνεται σε αυτή την περίπτωση; Η ομάδα των ομοίων γίνονται οι μόνοι συνοδοί οι οποίοι του επιτρέπουν να μην αισθάνεται μόνος. Αυτοί οι συνοδοί όμως είναι ένα είδος αντίδοτου που δεν επιτρέπει την εξέλιξη του χωρισμού και της ψυχικής αυτονόμησης, και τον ωθεί να γίνει ίδιος με τους συνομίληκους. Και το να γίνει ίδιος με τους άλλους, είναι μια τρομερά βίαια ψυχική διαδικασία, γιατί πρέπει μόνιμα η ομάδα αυτή των ομοίων να βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση με τους διαφορετικούς.

Έτσι παρατηρούμε να γίνονται μάχες ανάμεσα σε ομάδες νέων, όπως για παράδειγμα στα προάστια της Γαλλίας, που σκοτώνονται παιδιά μεταξύ τους. Οι μεν εναντίον των δε. Μπορεί να είναι δύο ή τρεις εναντίον τεσσάρων, ή μπορεί να είναι δύο εναντίον δέκα, κλπ.

Επειδή η διαδικασία χωρισμού και αυτονόμησης από την προηγούμενη γενιά – τους γονείς – δεν γίνεται πλέον επειδή είναι δύσκολη αυτή καθεαυτή, τα παιδιά εγγράφονται σε μια ομάδα που γίνεται ένας κλειστός κύκλος, σαν αναπαρωγή του οικογενειακού βιώματος, όπου δεν αισθάνονται μόνα τους και ανήκουν κάπου. Αυτή η νέα μορφή οικογένειας, των ομοίων, αφενός μεν αναπτύσσει υποχρεωτικά αντικοινωνικές διαδικασίες, (γιατί δεν μπορεί να λειτουργήσει με τις οικογενειακές αναφορές), όπως π.χ. με ναρκωτικά, με παραβατικές συμπεριφορές και βίαιες, πχ. κλεψιές, βιασμούς, κλπ., και αφετέρου η ίδια η ομάδα αυτή αναπτύσσεται με έναν αρχηγό παρέχοντας την αρχέγονη ορδή και εξελίσσεται αντικοινωνικά και με βία. Επιπλέον ο αρχηγός φαίνεται ως ο πιο δυνατός και οι άλλοι πρέπει να του αποδεικνύουν συνεχώς ότι αυτός είναι ο πιο δυνατός με τον ίδιο τρόπο, με τη χρήση βίας. Έτσι όλες τους οι σχέσεις, και με τους άλλους και με το περιβάλλον, περνάνε μέσα από τη βία, την οποία όχι μόνο δέχονται, αλλά την έχουν και ως αξία της ομάδας! Γιατί η ομάδα δεν μπορεί να εγγραφεί στην κοινωνική διαδικασία και αφετέρου η ομάδα έχει ανάγκη από την αντί-ομάδα. Έχει ανάγκη δηλαδή από τους διαφορετικούς, οι οποίοι τη βάζουν συνεχώς σε αμφισβήτηση.

Στο βάθος η αντίθετη ομάδα δεν αντικαθιστά πραγματικά τους γονείς, την προηγούμενη γενιά. Δηλαδή, δεν επιτρέπει την ψυχική διαδικασία της εφηβείας να εξελιχθεί. Γίνεται, λοιπόν, όντως, υποκατάστατο και επανάληψη. Επανάληψη του αδιεξόδου. Και έτσι βρίσκουμε σε αυτές τις ομάδες, όλες τις μορφές βίας, αλλά και τη βασικότερη μορφή βίας η οποία είναι να απομονωθεί και να σκοτωθεί, με διάφορους συμβολικούς τρόπους (και ορισμένες φορές και με αυθεντικό τρόπο, δηλαδή με πραγματικό θάνατο), όποιος αμφισβητεί την ομάδα αυτή. Οπότε η σεξουαλική βία είναι η πιο συχνή. Η βία είναι η απόδειξη ότι είμαστε ίδιοι. Επίδειξη και απόδειξη ότι είμαστε ίδιοι. Στο οτιδήποτε διαφορετικό πρέπει να επιτεθούμε.  Και εκεί είναι οι ρίζες όλων των ρατσισμών και των φασισμών: Η επιδίωξη του ομοίου. Να είμαστε ίδιοι! Να ανήκουμε σε μία ομάδα ομοίων – υποκαθιστώντας την αίσθηση της οικογένειας.

Η βεβαιότητα και ασφάλεια του ετεροκαθορισμού από τους αντίθετους και του αυτοπροσδιορισμού από τους όμοιους είναι βασική διαδικασία για κάθε έφηβο. Αυτή η διαδικασία αν δεν μπορεί να συνοδευτεί με την κρίση αντιπαράθεσης στους ενήλικους, με την προηγούμενη γενιά δηλαδή, που δεν είναι μόνο οι γονείς, είναι οι δάσκαλοι, είναι οι ψυχολόγοι, είναι οι αστυνομικοί, οι γιατροί, οποιοσδήποτε θα βρεθεί απέναντι, ξεκομμένος από αυτούς.

stamoulis21

Δεν κατασκευάζουμε το παρελθόν μας, το κατανοούμε πιο πολύ μάλλον – και όχι εντελώς, κατανοούμε το πώς μας κατασκεύασε το παρελθόν.  Σε περιπτώσεις ψυχικών τραυματισμών χρειάζεται να επέμβουν οι ειδικοί, αν μπορούν να επέμβουν, για να μπορέσει να κατανοήσει το παρελθόν του ο νέος, χρειάζεται κάποιος διερμηνέας δηλαδή θα λέγαμε.

Η εφηβεία ουσιαστικά δεν τελειώνει ποτέ. Με την έννοια ότι η εφηβεία δεν δέχεται τίποτα σαν δεδομένο και βέβαια μπορεί να φτάσει έως και σε ριζικές τοποθετήσεις όπου απορρίπτουμε τα πάντα, κάτι που είναι σε ένα βαθμό παθολογικό. Αλλά αυτή η διαλεκτική σχέση, να αναρωτιόμαστε συνεχώς για το πώς φτιάχνουμε το παρόν και ταυτόχρονα το μέλλον, δε μπορεί να γίνει χωρίς μια κάποια εφηβική παρουσία στη σκέψη του καθένα μας. Ναι μεν δηλαδή να ξέρουμε ότι σίγουρα θα πεθάνουμε, και το σώμα μάς το θυμίζει συνεχώς, αλλά αυτό να μη μας εμποδίζει να δημιουργούμε ταυτόχρονα μέχρι τα 90, τα 100, κλπ.. Αυτή είναι η παρουσία της νεανικής σκέψης: Δεν τελειώσαμε! Ποτέ! 

Γι’ αυτό οι κοινωνίες που βρεθήκαμε, όπως αναφέρει και ο φίλος μας ο Μαρκούζε, οι οποίες επέτρεψαν με όλη αυτή τη διάσταση του ελεύθερου χρόνου και της δημιουργίας, επέτρεψαν αυτή τη νεανικότητα και την νεανικοποίηση των ενήλικων. Στο βιβλίο για τις απεργίες πείνας στην εφηβεία, έχω ένα κεφάλαιο που το λέω «Θάνατος στο θάνατο». Είναι,  δηλαδή, λίγο, σα να γινόμαστε αθάνατοι… Οι κοινωνίες της αφθονίας καλλιέργησαν αυτή την ψευδαίσθηση τη βαθύτερη, ότι μπορούμε να τα έχουμε όλα, ακόμα και την αθανασία.

Αυτή την προβληματική του ευημερισμού που την έχουν αναπτύξει πολλοί, όπου την έφερε το αντικείμενο – η αντικειμενικοποίηση που έχει πει και ο Καστοριάδης, ο αμερικάνος Κρίστοφερ Λας την έχει αναλύσει στο βιβλίο του με τίτλο «Η κουλτούρα του ναρκισσισμού», λέγοντας πώς στις μέρες μας τα αντικείμενα πήραν μεγάλη διάσταση στις ανθρώπινες σχέσεις, στην ανθρώπινη λειτουργία… Το σώμα λοιπόν ήρθε να πάρει τη θέση διαφόρων εκφράσεων αυτών των προβληματικών που δεν λειτουργούν μέσα από τις λεκτικές σχέσεις. Δηλαδή, ναρκωτικά, ανορεξία, βουλιμία, αϋπνία, εξαρτήσεις διάφορες, π.χ. από το κομπιούτερ, κλπ., όπως και όλες οι μορφές βίας που είναι εκφράσεις σωματικές. Και παράλληλα υπάρχει και αυτή η βαθύτερη προβληματική του ναρκισσισμού, που λέει ότι «δεν εξαρτώμαι από κανέναν άνθρωπο, αλλά μόνο από κτήσεις και αντικείμενα».

Ποιο είναι το αντίδοτο όλων αυτών; Ποια είναι η θεραπευτική αντιμετώπιση; Όχι να πάρουμε την εκπαιδευτική θέση, δηλαδή να πούμε στο νέο, όχι αυτό μη το κάνεις κλπ., αλλά να μπούμε σε μία διαδικασία κατανόησης ότι ο έφηβος δεν μπορεί να πει με λόγια, να εκφραστεί και να μοιραστεί αυτό που ζει, και τη δυσκολία αυτή τη βαθύτερη να αισθανθεί ότι τον κατανοούν και ότι τον συνοδεύουν σε όλα αυτά που ζει, τελικά το σώμα, οι σωματικές εκφράσεις, έρχονται να δώσουν στην κοινωνία δείκτες, να δείξουν δηλαδή στους άλλους ότι κάτι δεν πάει καλά…

Αν οι άλλοι τον καταπιέσουν σε αυτό, δεν μπορεί να υπάρχει καμία διέξοδος να εκφραστεί. Οπότε η μόνη έξοδος είναι από το αν οι άλλοι αρχίσουν να αναρωτιούνται, μήπως τελικά και μεις συνδράμουμε στο πρόβλημα, και να μπουν στη διαδικασία καλύτερου μοιράσματος, με διάφορους τρόπους. Και με τα ναρκωτικά, και με τις αυτοκτονίες, και με τις βίαιες συμπεριφορές. Δηλαδή, όλα αυτά είναι να ξαναμπούν σε μια ανθρώπινη διαδικασία, που θα έχει ανθρώπινες διαστάσεις.

Οι ενήλικες που συνοδεύουν και πρέπει να συνοδεύουν τον έφηβο για να μεγαλώσει και για να γίνει αυτόνομος, δυνητικά μπορούν να αλλάξουν αν καταλάβουν ορισμένα πράγματα. Πολλές φορές τους συνιστούμε να παίζουν με τα παιδιά τους, για παράδειγμα. Να μάθουν να παίζουν. Όλη αυτή η διαδικασία του μοιράσματος, του βιώματος που εκφράζεται, σιγά σιγά γίνεται τρόπος ζωής. Κάνουμε επίσης ομάδες γονέων που συζητούν μεταξύ τους για να καταλαβαίνουν σιγά σιγά πως αυτή η όλη διαδικασία τους έχει ξεφύγει…

Αν καταπιέσουμε τους εφήβους, τους πούμε ότι είναι κακοί και τους διώξουμε, τους αποκλείσουμε, δεν κάνουμε τίποτε άλλο από το να συντηρούμε τα προβλήματα. Αν όμως πούμε ότι κάτι μας δείχνουν, και προσπαθήσουμε να βρούμε τι μας δείχνουν, από πού προέρχονται δηλαδή, μπαίνουμε σε μία διαδικασία ανθρωποποίησης των βιωμάτων.

Όλες αυτές οι βίαιες σωματικές εκφράσεις, διάφοροι αυτοτραυματισμοί και γενικά βίαιες συμπεριφορές, δείχνουν τη χρήση της σωματικής έκφρασης η οποία είναι δείκτης της βαθύτερης ψυχικής δυσκολίας να βρει μία θέση ομοίου μαζί με τους άλλους, και διαφορετική ταυτόχρονα, με προσωπική ταυτότητα, και γίνεται εντελώς όμοιος με κάποιους που γίνονται όλοι βίαιοι, αλλά δεν μπορεί να λειτουργήσει σαν διαφορετικός – δεν έχει καμία αυτόνομη σκέψη.

Και δείχνουν αυτή την προβληματική, η οποία είναι καταστροφική τελικά. Δεν φτιάχνει ένα κοινωνικό άτομο, που είναι και όμοιος και διαφορετικός. Η εφηβεία είναι ταυτόχρονα μια ατομική πορεία αυτονόμησης και ωρίμανσης αλλά ταυτόχρονα είναι μια πορεία ωρίμανσης ενός κοινωνικού όντος, ομοίου και συγχρόνως διαφορετικού. Και όταν δεν πάει καλά η εφηβεία, σημαίνει ότι αυτές οι δύο διαδικασίες και στο άτομο αλλά και στην κοινωνία δεν συνεργάζονται...

Πηγή: tvxs, από συνέντευξη στη Κρυσταλλία Πατούλη

Μια δυνατή ιστορία αγάπης μεταξύ δύο χαρτιών… Α4!

Τι μπορεί να συμβαίνει στο καλάθι για τα χαρτιά, δίπλα στο φωτοτυπικό του γραφείου; Στο μυαλό μιας ομάδας δεκαπέντε ανθρώπων, από το τμήμα κινηματογράφου του κολεγίου Middlebury, εξελίσσεται μια δυνατή ιστορία αγάπης μεταξύ δύο χαρτιών Α4, που πετάγονται από το φωτοτυπικό και μεταμορφώνονται σε άνδρα και γυναίκα.

Το χάρτινο τοπίο, οι σουίτες για τσέλο του Μπαχ, ο αγώνας για επιβίωση, η ματαιότητα του έρωτα και η τραγικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης, συνθέτουν ένα δυνατό δράμα σε έναν παράλληλο κόσμο, που μοιάζει με τον δικό μας.

Δείτε το πολύ όμορφο βίντεο που ονομάζεται «11 paper place» :

Πηγή: athensvoice.gr

Η επίδραση του διαζυγίου στη ψυχική υγεία του εφήβου

divorce

Το τέλος ενός γάμου δεν είναι καθόλου εύκολη και απλή ιστορία. Μπορεί να ακούγεται κοινότοπο και συνηθισμένο, αλλά για όλα ανεξαιρέτως τα μέλη της οικογένειας που το βιώνουν είναι όντως μια πολύ δύσκολη και επώδυνη υπόθεση.

Οι συνέπειες του διαζυγίου στα παιδιά και τους εφήβους διαρκώς επανεξετάζονται. Πολλές  και ενδιαφέρουσες  έρευνες και μελέτες επιστημόνων αποδίδουν την αιτία των ψυχολογικών προβλημάτων και των διαταραχών στον τρόπο με τον οποίο χειρίζονται οι γονείς το χωρισμό τους.

Το διαζύγιο μπορεί να προκαλέσει μοναδικές πιέσεις και απώλειες τόσο στα παιδιά όσο και στους εφήβους, αν δεν καταφέρουμε να το δούμε πιο σοβαρά.

Οι πρώτες σχετικές έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί, επικεντρώθηκαν κυρίως στις επιπτώσεις που μπορεί να είχε στα μικρά παιδιά η διάλυση της οικογένειας τους. Αυτές οι επιπτώσεις φάνηκαν ότι ήταν καταστροφικές για την ίδια την προσωπικότητα, τη συμπεριφορά και το μέλλον αυτών των παιδιών. Αργότερα το ενδιαφέρον των επιστημόνων επικεντρώθηκε στο είδος των ψυχολογικών προβλημάτων που παρουσίαζαν τα παιδιά ανάλογα με την ηλικία τους. Οι περισσότεροι ερευνητές πριν από το 1970 κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το διαζύγιο ήταν καταστροφικό για τα παιδιά και ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των παιδιών αυτών παρουσίαζαν στο μέλλον, μεταξύ άλλων προβλημάτων και δυσκολίες προσαρμογής, κατάθλιψη, έως και εγκληματικότητα.

Από τη δεκαετία του 1980 και μετά δόθηκε μεγαλύτερη έμφαση στην προ του διαζυγίου οικογενειακή ατμόσφαιρα.

Οι περισσότεροι ερευνητές πιστεύουν σήμερα ότι οι συγκρούσεις των γονιών και το κλίμα διαφωνίας μέσα στο σπίτι είναι πράγματα πολύ χειρότερα ακόμα και από αυτό καθαυτό το διαζύγιο.

Όταν ένα παιδί μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον διαρκών συζυγικών καβγάδων, φυσικής βίας και επιθετικότητας, όταν σε ένα σπίτι ο πατέρας και η μητέρα ζουν σ’ ένα κλίμα συνεχούς διαφωνίας και συγκρούσεων, το παιδί έχει την αίσθηση της απειλής στη δική του συνοχή και το δυναμισμό του. Καταλήγει να είναι άτομο υψηλού κινδύνου ως προς την ανάπτυξη ψυχολογικών προβλημάτων τύπου:

  • Διαταραχή προσωπικότητας
  • Προβλήματα επικοινωνίας
  • Ανώριμη συμπεριφορά
  • Άγχος και ψυχολογική πίεση
  • Μειωμένη απόδοση στο σχολείο

Ξέρουμε ότι το διαζύγιο παίζει πολύ μεγάλο ρόλο στην ανάπτυξη ψυχολογικών προβλημάτων κατά την παιδική ηλικία. Παρ΄ όλες τις αντίθετες απόψεις και τις διαφωνίες των επιστημόνων, το διαζύγιο και η προ αυτού οικογενειακή ατμόσφαιρα φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά και την εφηβική ηλικία.

Τόσο τα παιδιά όσο και οι έφηβοι αρνούνται να θέλουν να δουν τους γονείς τους χωρισμένους. Πολλοί έφηβοι βέβαια συμπεριφέρονται σαν να μην ενδιαφέρονται να δουν τα συζυγικά προβλήματα των γονέων ή αποφεύγουν να δουν την πραγματικότητα. Κι επειδή η εφηβεία είναι μια περίοδος δυναμικών αλλαγών (βιολογικών, σωματικών, ψυχολογικών, νοητικών) στη ζωή των νέων παιδιών, η οικογένεια και οι σχέσεις μέσα σ’ αυτή ορίζονται περισσότερο από ποτέ ως σταθερές στην ζωή τους.

Υπάρχει μεγάλη ανάγκη να προφυλάξουμε τους εφήβους από τους καβγάδες αν θέλουμε να διαφυλάξουμε την ψυχική τους υγεία.

Έρευνα του Πανεπιστημίου Τζον Χόπκινς της Βαλτιμόρης αποκάλυψε δύο σημεία που παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον:

  1. Η διαδικασία του διαζυγίου αρχίζει πολλά χρόνια πριν από το χωρισμό των γονέων και είναι πολύ πιο επώδυνη και από το χωρισμό.
  2. Τα γεγονότα που οδηγούν σ’ ένα διαζύγιο αποτελούν πηγή άγχους και ψυχολογικής πίεσης που, όπως φαίνεται, επηρεάζουν σημαντικά τους εφήβους.

Ξέρουμε λοιπόν τώρα πολύ περισσότερα για το ρόλο του διαζυγίου στην ανάπτυξη ψυχολογικών προβλημάτων στην παιδική ηλικία. Αλλά και στην εφηβεία οι έρευνες, αν και λιγότερες, αναφέρουν ότι ο χωρισμός των γονιών παίζει εξίσου σημαντικό ρόλο.

  Πολλοί έφηβοι δεν καταφέρνουν να δουν τα προβλήματα της σχέσης των γονέων ή αρνούνται να τα συνειδητοποιήσουν. Σ’ αυτή την περίοδο, επειδή οι ίδιοι υφίστανται πολλές αλλαγές, δεν επιθυμούν τις ριζοσπαστικές τροποποιήσεις στο περιβάλλον τους. Περιμένουν η οικογένεια τους να είναι δεμένη και ισορροπημένη. Κυρίως προσηλωμένοι σ’ αυτούς με ενδιαφέρον και όχι αφοσιωμένοι στο πρόβλημα της σχέσης  τους, αγνοώντας τα παιδιά τους ή εμπλέκοντας τα στα προβλήματα της σχέσης τους.

Βέβαια, δε θα επηρεαστούν όλοι οι έφηβοι το ίδιο. Μια μερίδα εφήβων θα υποφέρει περισσότερο από άλλους και αυτό εξαρτάται από την προσωπικότητα του κάθε παιδιού και από τον τρόπο που έχει ανατραφεί.  Μερικοί θα βιώσουν μια τραυματική εμπειρία με σοβαρά επακόλουθα και συνέπειες στον ψυχισμό τους, ενώ άλλοι θα υποφέρουν λιγότερο. Η διαφορά έγκειται και στο ότι κάποιοι έφηβοι είναι περισσότερο ανθεκτικοί όσον αφορά στην ικανότητα να επιβιώνουν στις δύσκολες καταστάσεις.

Divorce

Οι περισσότεροι έφηβοι, όταν ο ένας από τους δύο γονείς φύγει από το σπίτι, αισθάνονται απόρριψη, εγκατάλειψη και αποτυχία που δεν κατάφεραν να τον πείσουν να μη φύγει. Συχνά αισθάνονται ενοχές και ρίχνουν στον εαυτό τους την ευθύνη για το χωρισμό των γονιών τους, κυρίως όταν οι γονείς δεν έχουν συζητήσει ξεκάθαρα τους λόγους του χωρισμού τους ή τι ακριβώς συμβαίνει με τη σχέση τους. 

Επιπλέον, κάποιες φορές δε μιλούν εύκολα γι’ αυτά τα θέματα και δεν τα συζητούν με τους φίλους τους, γιατί φοβούνται ότι οι συνομήλικοι τους θα τους δουν διαφορετικά, θα τους κοροϊδέψουν. Τα ερωτήματα που βασανίζουν τα παιδιά ακόμα κι αν δεν τα εκφράζουν ενδέχεται να είναι:

  • Φταίω εγώ που χώρισαν;
  • Με ποιο γονέα θα ζήσω; Μπορώ να διαλέξω;
  • Θα μπορώ να βλέπω τη μαμά ή τον μπαμπά μου;
  • Τι θα συμβεί με τα αδέρφια μου, θα μείνουμε μαζί ή θα χωριστούμε;
  • Τι πρέπει να κάνω και πώς να συμπεριφερθώ στο νέο σύντροφο του γονιού μου;
  • Θα μετακομίσουμε από το σπίτι που μένουμε; Θα χάσω τους φίλους μου;
  • Θα αλλάξω σχολείο;
  • Θα υπάρχουν αρκετά χρήματα για να ζήσουμε;

Εξηγήστε στους εφήβους τι συμβαίνει με τη σχέση σας, προετοιμάστε τους μόνο όταν είστε σίγουροι για το τι έχετε αποφασίσει. Στην αντίθετη περίπτωση νιώθουν ανασφάλεια.

  • Απαντήστε στα ερωτήματά τους
  • Μιλήστε για τις αποφάσεις σας.
  • Ακούστε τι έχουν να πουν.
  • Σταθείτε συναισθηματικά πλάι τους.

Κατά την περίοδο που μεσολαβεί πριν από το διαζύγιο οι έφηβοι θίγονται σε πολλά καίρια σημεία της ζωής τους και οι αλλαγές φαίνονται κυρίως στη συμπεριφορά τους. Είναι αρκετά μεγάλοι ώστε να καταλαβαίνουν πολλά περισσότερο για το διαζύγιο των γονιών τους από ότι τα μικρά παιδιά. 

Ποιες μπορεί να είναι οι αντιδράσεις των εφήβων:

Τα αγόρια:

  • Παρουσιάζουν προβλήματα συμπεριφοράς στο σχολείο κατά την διάρκεια των αρχικών σταδίων, καθώς επίσης και τα δύο πρώτα χρόνια μετά το διαζύγιο.
  • Παρατηρείται μείωση στη σχολική απόδοση και/ή πολύ χαμηλοί βαθμοί.
  • Έχουν περισσότερες πιθανότητες να μπλέξουν με ναρκωτικά και αλκοόλ, αν δεν έχουν το κατάλληλο γονεϊκό έλεγχο.
  • Είναι πιο επιρρεπή στο να έχουν περισσότερο επιθετική συμπεριφορά.
  • Έχουν υψηλότερο ποσοστό παραίτησης (σχολείο, εργασία, σπουδές, γενικά) απ’ ότι οι έφηβοι που δεν αντιμετωπίζουν το χωρισμό των γονιών τους.

Τα κορίτσια:

  • Εμφανίζουν περισσότερα σημάδια κατάθλιψης λόγω του διαζυγίου και των αλλαγών που επέρχονται στη ζωή τους.
  • Έχουν υψηλό ποσοστό παραίτησης (σχολείο, εργασία, σπουδές, γενικά) απ’ ό,τι οι έφηβοι που δεν αντιμετωπίζουν το διαζύγιο των γονιών τους.
  • Οι επιδόσεις τους γενικά είναι χαμηλές.
  • Συναναστρέφονται μεγαλύτερης ηλικίας άτομα και μπαίνουν νωρίτερα σε σεξουαλική δραστηριότητα απ’ ότι τα κορίτσια που δεν αντιμετωπίζουν παρόμοιο πρόβλημα.

Οι έφηβοι αισθάνονται αντιφατικά συναισθήματα για το χωρισμό των γονιών τους. Τα συναισθήματα αυτά κυμαίνονται από το «τα ξέρω όλα» έως το «είμαι αβοήθητος». Όταν το διαζύγιο έρχεται στη ζωή τους, μεγεθύνει αυτά τα συναισθήματα της σύγχυσης. Αυτή η δυσκολία μπορεί να οδηγήσει τον έφηβο στην έκρηξη. Τα περισσότερα αγόρια και κορίτσια που περνούν την εμπειρία του διαζυγίου των γονιών τους υπόκεινται σε διάφορες αλλαγές συμπεριφοράς. Κατά τους ερευνητές, οι έφηβοι αυτοί αναμένεται να έχουν και δυσκολίες προσαρμογής.

Ένας αριθμός ερευνών έχει δείξει ότι τα αγόρια είναι πιο ευαίσθητα απ’ ότι τα κορίτσια όταν αντιμετωπίζουν το διαζύγιο των γονέων, αλλά το αποτέλεσμα ίσως απορρέει από το γεγονός ότι τα αγόρια προσποιούνται ότι είναι καλά όταν έχουν προβλήματα και εκτονώνονται με το να βγάζουν ανοικτά μια αντικοινωνική συμπεριφορά, όπως ανυπακοή, επιθετικότητα, ψέματα.

Αντίθετα, τα κορίτσια κρατούν τη θλίψη τους και δεν την εξωτερικεύουν κι αυτό έχει ως αποτέλεσμα κατάθλιψη, άγχος, χαμηλή αυτοεκτίμηση και υποχωρητικότητα. 

Divorce2

Ας κρυφακούσουμε λοιπόν τα αιτήματα των εφήβων και ας αφουγκραστούμε τι θέλουν οι ίδιοι από τους γονείς τους όταν χωρίζουν:

  • Να λένε όλη την αλήθεια. Οι γονείς πρέπει να είναι συστηματικά ανοικτοί και ειλικρινείς. Δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από το να καταλαβαίνει κανείς από συζητήσεις και υπονοούμενα τους ότι ο ένας από τους δύο γονείς έχει παράλληλη σχέση.
  • Να μην δίνουν υποσχέσεις που δεν μπορούν να κρατήσουν. Να μην εκτοξεύουν απειλές ότι θα χωρίσουν ενώ υπάρχει τελικά να μην το κάνουν. Πριν σιγουρευτούν γι’ αυτό που θέλουν να κάνουν με το γάμο τους, να μην ανησυχούν τους άλλους χωρίς λόγο.
  • Να μην μας χρυσώνουν το χάπι. Το διαζύγιο μπορεί να μην συγκρίνεται με το θάνατο των γονέων, αλλά είναι ο θάνατος της οικογένειας κι αυτό το νιώθουμε όταν οι γονείς μας χωρίζουν. Πρέπει να μην το παίρνουν αψήφιστα και να μας βοηθούν να αντιμετωπίσουμε την κατάσταση και τα συναισθήματα θλίψης που νιώθουμε. Επειδή αυτοί χώρισαν, γιατί εμείς να αποχωριστούμε το σπίτι που μέναμε, ανθρώπους ή πράγματα που αγαπάμε;
  • Να καταλάβουν ότι χρειαζόμαστε χρόνο για να προσαρμοστούμε στα καινούργια δεδομένα της ζωής μας και να ξεπεράσουμε το χωρισμό των γονιών. Χρειαζόμαστε επίσης χρόνο για να καταλάβουμε ότι ο πατέρας ή η μητέρα μας είναι φυσιολογικό να διαλέξει έναν άλλο σύντροφο και να συνεχίσει τη ζωή του.
  • Οι γιορτές, τα πάρτι και οι αποφοιτήσεις μπορεί να είναι τραυματικές για μας αν δεν παραβρίσκονται και οι δύο γονείς ή αν ο ένας από τους δύο φέρει μαζί του χωρίς προειδοποίηση τον/την καινούργιο/α του σύντροφο.
  • Να σέβονται τη γνώμη μας στο καινούργιο ξεκίνημα τους. Αυτό δε σημαίνει ότι θα ελέγχουμε τις νέες επιλογές τους.

Πώς να βοηθήσουμε;

Οι περισσότερες επιστημονικές έρευνες υποστηρίζουν ότι το διαζύγιο είναι ένα κρίσιμο γεγονός για τους εφήβους. Παρ’ όλα αυτά, μπορούμε να τους προφυλάξουμε από τις αρνητικές του επιπτώσεις ή από ένα τοξικό οικογενειακό περιβάλλον, που δηλητηριάζει την ψυχική τους υγεία, αν ακολουθήσουμε ορισμένους βασικούς κανόνες. Είναι όμως ανακουφιστικό για τους γονείς να ξέρουν ότι υπάρχουν πράγματα που μπορούν να κάνουν ώστε να απαλύνουν τις οποιεσδήποτε αρνητικές συνέπειες που ακολουθούν το διαζύγιο.

1ος κανόνας: Να είστε ειλικρινείς με τους εφήβους.

Οι έφηβοι έχουν την ανάγκη να ξέρουν τους λόγους για τους οποίους διαλύεται η οικογένεια τους για να μπορέσουν να χειριστούν συναισθηματικά την κατάσταση. Δώστε τις εξηγήσεις που ταιριάζουν στην ηλικία τους και στην προσωπικότητα τους. Αποφύγετε να μπείτε σε προσωπικές ή άλλες λεπτομέρειες της σχέσης που θίγουν τα πρόσωπα. Βοηθήστε τους να χειριστούν συναισθηματικά αυτή την πραγματικότητα.

2ος κανόνας: Βάλτε λίγη τάξη στη ζωή των εφήβων σας μετά το χωρισμό.

Οι έφηβοι, όπως και τα μικρά παιδιά, χρειάζονται το ίδιο περιβάλλον και τις ίδιες συνήθειες. Αποφύγετε να κάνετε πολλές αλλαγές στη ζωή σας. Κρατήστε στο μέτρο του εφικτού τις συνήθειες που είχατε με τον έφηβο σας και διατηρήστε την ίδια συμπεριφορά απέναντι του.

3ος κανόνας: Βγάλτε τα παιδιά από τους καβγάδες σας.

Αποφύγετε τους καβγάδες, τις αλληλοκατηγορίες και τις διαμάχες όταν οι έφηβοι είναι μπροστά. Προσφέρετε στον έφηβο που ζει  μαζί σας ένα ήρεμο, ευχάριστο και ασφαλές οικογενειακό περιβάλλον.

4ος κανόνας: Σιγουρευτείτε ότι δεν τους παραμελείτε.

Αφιερώστε χρόνο καθημερινά μόνο για τον έφηβο, κατά τον οποίο θα μπορείτε να συζητάτε ή να κάνετε κάτι μαζί, δείχνοντας του την προσοχή σας, το ενδιαφέρον και την αγάπη σας.

5ος κανόνας: Μη βάζετε τους εφήβους να μεσολαβήσουν για σας.

Τα προβλήματα που παρουσιάζονται μετά το χωρισμό είναι καθαρά προσωπική σας υπόθεση και θα πρέπει μόνο εσείς να τη χειριστείτε. Αποφύγετε φράσεις τύπου «Πήγαινε και πες στον πατέρα σου…»  ή «Τι κάνει η μάνα σου; Βρήκε τώρα κανέναν άλλο;»

Ο έφηβος χρειάζεται να έχει:

  • Μια στενή σχέση ζεστασιάς και υποστήριξης με έναν τουλάχιστον από τους δύο γονείς.
  • Εξωοικογενειακά συστήματα υποστήριξης (όπως ο Συμβουλευτικός Σταθμός Νέων, το σχολείο, η ομάδα εφήβων, η παρέα).
  • Έναν τουλάχιστον στενό φίλο, για να μπορεί να εκμυστηρεύεται και να μοιράζεται μαζί του τα συναισθήματα του.
  • Απουσία ανοικτής διαμάχης μεταξύ των γονιών.
  • Λειτουργικές διευθετήσεις επιμέλειας με ευαισθησία προς τις μοναδικές ανάγκες του και συνεργασία μεταξύ των γονιών.
  • Οικονομική ενίσχυση ώστε να αποφευχθεί η οικονομική καταστροφή.
  • Κανόνες, όρια και κατάλληλη διαπαιδαγώγηση.
  • Διαρκής πατρική/μητρική επικοινωνία.
  • Διαρκής ανάμειξη του γονιού που λείπει από το σπίτι στην καθημερινότητα του και στις αποφάσεις που τον αφορούν.

Είναι υπό έρευνα το κατά πόσο οι συνέπειες του χωρισμού είναι αρνητικές σε όλες τις καταστάσεις και/ή κατά πόσο στιγματίζεται η ζωή του εφήβου. Ξέρουμε όμως καλά και από τα επιστημονικά ευρήματα και από τα καθημερινά βιώματα πως για τους εφήβους μετράει πολύ να δείχνουμε την αγάπη, το ενδιαφέρον και την προσοχή μας και να τους αφιερώνουμε χρόνο όταν μας το ζητούν. 

divorce3

Μα… γιατί αγαπάμε;

zeygraki

Ποια είναι η εξέλιξη της αγάπης, οι βιοχημικές της βάσεις και η κοινωνική της σημασία;

Μια ανθρωπολόγος εξηγεί το περίπλοκο θέμα της αγάπης σε μια ενδιαφέρουσα ομιλία στο πλαίσιο του TED, με ελληνικούς υπότιτλους.

Γιατί αγαπάμε; 

Κατά την ανθρωπολόγο Helen Fisher, η αγάπη δεν είναι απλώς ένα συναίσθημα: στην πραγματικότητα είναι μια βιολογική ορμή, που προέρχεται από την κινητήρια δύναμη του νου και συγκεκριμένα του τμήματος του μυαλού μας που θέλει και λαχταρά.

Μια ενδιαφέρουσα ομιλία επιχειρεί να λύσει τα μυστήρια του πιο περίπλοκου συναισθήματος. Απολαύστε την αφού ενεργοποιήστε τους ελληνικούς υπότιτλους στο video κάτω δεξιά, επιλέγοντας Greek.

 

Πηγή: doctv.gr

 

Να τι έχω να πω σε όσους είναι 15 χρονών…

Ένα κείμενο αφιερωμένο στα δεκαπεντάχρονα παιδιά, γραμμένο από τον δημοσιογράφο Θοδωρή Γεωργακόπουλο με αφορμή ομιλίες του σε σχολεία και συζητήσεις με ανθρώπους που βρίσκονται στον πλανήτη μας λιγότερα χρόνια από ό,τι το Google, δε μπορεί! Θα έχει κάποιο ενδιαφέρον…

Ο εν λόγω αρθρογράφος συγκεντρώνει μερικά πράγματα που θα ήθελε να πει στους εφήβους, ή, όπως εξομολογείται ο ίδιος, λίγο παραλλαγμένα και επικαιροποιημένα αυτά που θα ήθελε να πει στον δεκαπεντάχρονο εαυτό του, αν μπορούσε. Διαβάστε ορισμένες από τις σκέψεις του…

Αγαπητοί άνθρωποι που είστε 15 χρονών:

…Το ότι διανύετε ακόμα την παιδική σας ηλικία έχει πολλά καλά. Ένα από αυτά είναι το εξής:

Δε νιώθετε νοσταλγία για τίποτα.

Το καλύτερο όμως είναι το εξής:

Σχεδόν όλα τα πράγματα τα οποία θεωρείτε σημαντικά, δεν είναι. Σχεδόν όλες οι σκέψεις, οι εμπειρίες και οι δραστηριότητες της καθημερινής σας ζωής είναι εντελώς ασήμαντες και μηδαμινές σε σχέση με τις σκέψεις, τις εμπειρίες και τις δραστηριότητες που θα έχετε στην κανονική σας ζωή ως ολοκληρωμένα ανθρώπινα όντα. Σε πολύ λίγο καιρό θα τα θυμάστε αυτά που σας απασχολούν σήμερα και θα αναρωτιέστε πώς στεναχωριόσασταν και ανησυχούσατε τόσο πολύ γι’ αυτά. Τα πράγματα που θα είναι αληθινά σημαντικά στη ζωή σας δεν τα υποψιάζεστε ακόμα καν. Αυτό αν το πιστέψετε θα είναι πολύ χρήσιμο. Είναι σα να βλέπετε το βαρετό πρώτο τέταρτο μιας ταινίας που ξέρετε ότι στη συνέχεια γίνεται τρομερά συναρπαστική, γεμάτη δράση και εκρήξεις.

Αν οι γονείς σας δεν είναι πλούσιοι, πιθανότατα η ζωή σας θα είναι δύσκολη.

Δυστυχώς σπάνια αρκεί να γίνετε πάρα πολύ καλοί σε κάτι για να “πετύχετε” στη ζωή. Φοβάμαι ότι δεν ζούμε σε μια τέτοια κοινωνία. Δεν ξέρω ποια κοινωνία στη Γη είναι τέτοια, να σας πω την αλήθεια, αλλά στη δικιά μας τα πράγματα λειτουργούν διαφορετικά. Οι περισσότεροι άνθρωποι που “πετυχαίνουν” έχουν κληρονομήσει γνώσεις, επαφές ή χρήματα από τις προηγούμενες γενιές. Οι συμμαθητές σας που θα γίνουν πλούσιοι όταν μεγαλώσουν είναι μάλλον μόνο αυτοί που είναι ήδη πλούσιοι. Η κινητικότητα ανάμεσα στις οικονομικές “τάξεις” της κοινωνίας είναι πάρα πολύ δύσκολη.

Βεβαίως, υπάρχουν εξαιρέσεις. Και, βεβαίως, υπάρχουν κι άλλες μορφές επιτυχίας στη ζωή, κι αυτές μπορείτε να τις διεκδικήσετε πιο εύκολα. Τις περισσότερες φορές αυτές αρκούν.

Πρέπει να μάθετε πάρα πολύ καλά τα αγγλικά. Μπορεί σε λίγα χρόνια να είναι πιο σημαντικό να ξέρετε Κινέζικα, είναι μια πιθανότητα αυτή, κανείς δεν ξέρει, αλλά σήμερα πρέπει να ξέρετε πολύ καλά τα αγγλικά.

Τα καλύτερα βιβλία, η καλύτερη μουσική, η καλύτερη τηλεόραση, ο καλός κινηματογράφος και η καλύτερη τέχνη παράγονται σε άλλα μέρη του κόσμου, όχι στην Ελλάδα. Δε φταίμε εμείς – η Ελλάδα είναι πάρα πολύ μικρή χώρα και ο κόσμος είναι πάρα πολύ μεγάλος. Αλλά αυτό σημαίνει ότι αξίζει να επιζητείτε καλύτερα πράγματα από αυτά που βλέπετε και διαβάζετε στην καθημερινότητά σας και στην τηλεόραση. Τα αγγλικά και το ίντερνετ είναι μια πολύ καλή αφετηρία για να αναζητήσετε καλύτερα πολιτισμικά προϊόντα από όλο τον κόσμο, να δοκιμάσετε, να βρείτε πράγματα που σας αρέσουν, και μετά να δοκιμάσετε κι άλλα.

Εμείς που υπήρξαμε έστω και για λίγο σε μια εποχή που δεν υπήρχε ίντερνετ, σας λέμε το εξής: Δεν έχετε το δικαίωμα να πείτε ποτέ τη λέξη “βαριέμαι”.

Θα είναι καλό να αρχίσετε να σκέφτεστε το ενδεχόμενο να περάσετε μεγάλο μέρος της ενήλικης ζωής σας σε μια άλλη χώρα.

Είναι ακόμα πολύ νωρίς για να αποφασίσετε τι θα γίνετε όταν μεγαλώσετε, και μπορεί μέχρι να μπείτε στην αγορά εργασίας τα πράγματα να έχουν αλλάξει πάρα πολύ, αλλά αν μπορείτε και έχετε την προδιάθεση, μάθετε προγραμματισμό. Στο ίντερνετ υπάρχουν πάρα πολλά μαθήματα για να κάτσετε να μάθετε να φτιάχνετε προγραμματάκια και παιχνιδάκια από μόνοι σας. Είναι μια δουλειά που έχει πολλή ζήτηση τώρα και θα έχει πολύ μεγάλη ζήτηση στο εγγύς μέλλον.

Εγγύς σημαίνει κοντινό.

Πρέπει να διαβάζετε βιβλία. Όχι μόνο λογοτεχνία, αλλά και λογοτεχνία. Είναι πολύ σημαντικό αυτό. Όπου κι αν ζείτε, όσους ανθρώπους κι αν γνωρίζετε, ποτέ δεν είναι αρκετοί από μόνοι τους για να σας δώσουν μια σωστή προοπτική και εικόνα για τον κόσμο και την ανθρωπότητα. Πρέπει να διαβάζετε λογοτεχνία όχι μόνο για να καταλαβαίνετε έμμεσα περισσότερα πράγματα για τους ανθρώπους (τα κίνητρα, τις περίπλοκες πτυχές της φύσης τους) και για τον κόσμο, αλλά και για αποκτήσετε τριβή με την ανθρώπινη γλώσσα, το λεξιλόγιο για να φτιάχνετε στο μυαλό σας την ιστορία της δικιάς σας ζωής. Οι άνθρωποι που δεν διαβάζουν λογοτεχνία έχουν χειρότερο χιούμορ, μικρότερο βάθος και λιγότερο ενδιαφέρον από τους ανθρώπους που διαβάζουν.

Αυτό που νιώθετε όταν βλέπετε κάποια ή κάποιον που σας αρέσει πάρα πολύ, και σα να συνθλίβεται το από μέσα σας; Αυτό δεν σταματάει ποτέ.

~:~

 Όποια κι αν είναι η θέση του κάθε αναγνώστη (γονέα, εφήβου ή εν πάση περιπτώσει του όποιου ενδιαφερόμενου) απέναντι σε αυτό το κείμενο, ας συνεκτιμηθούν και οι παρακάτω σχολιασμοί όπως διατυπώθηκαν στον αχανή κόσμο του διαδικτύου:

  • Νομίζω ότι κάπου σε αυτό το κείμενο θα έπρεπε να υπάρχει και μια συμβουλή για την “πλαστικότητα” που οφείλουμε να έχουμε στη σημερινή εποχή όσον αφορά τις συνεχόμενες αλλαγές σε μέρη, ανθρώπους και στόχους. Κάπως έτσι: “Είναι πιθανό να αλλάξεις στόχους, μέρος ή χώρα που εργάζεσαι, σύντροφο πολύ περισσότερες φορές από τους γονείς σου και γενικότερα τη γενιά πριν από σένα. Θα προσπαθήσουν αυτό που αντιμετωπίζεις να το φέρουν στα μέτρα τους και να στο εξηγήσουν, αλλά δε θα σε βοηθήσει και πολύ. Μη τους ακούς. Στην πραγματικότητα δεν ξέρουν και πολύ τι να κάνουν γιατί δε χρειάστηκε να το αντιμετωπίσουν στο παρελθόν. Δεν είναι κακό αυτό, απλά διαφορετική εποχή. Προετοιμάσου να μάθεις να απαγκιστρώνεσαι τόσο από υλικά αγαθά όσο και από καταστάσεις και παρέες.”

 

  • Θα συμβούλευα τους σημερινούς 15χρονους να ψάξουν να βρουν τη χρησιμότητα των social media. Δεν είναι μόνο για να ανεβάζουμε τις φωτογραφίες από το χθεσινό πάρτι, να κάνουμε stalking στους πρώην ή να γράφουμε εξυπνάδες 140 χαρακτήρων. Είναι εργαλεία πλέον μέσα από τα οποία μπορεί να μάθει κανείς, να γνωρίσει, να συμβουλευτεί, να βοηθηθεί – ίσως μερικές φορές περισσότερο από τους πιο κοντινούς μας ανθρώπους ή ένα καλό βιβλίο. Εγώ βρήκα το μεταπτυχιακό πρόγραμμα που θα ξεκινήσω τον Σεπτέμβριο σε άλλη χώρα μέσα από το Facebook. Έμαθα για τα 5μηνα προγράμματα ανέργων του ΟΑΕΔ, ώστε να κάνω αίτηση και να μπορέσω να ελαφρύνω τους δικούς μου από το βάρος των διδάκτρων. Έμαθα το Coursera μέσω του Twitter για να επικαιροποιώ τις γνώσεις μου. Βρήκα αμέτρητες σελίδες με αγγελίες εργασίας στο εξωτερικό. Έχω κάνει like σε πάνω από 1800 Facebook pages συνολικά για να είμαι συνέχεια μέσα στα πράγματα.

Πηγή: georgakopoulos.org

Ένας εξαιρετικός Οδηγός Υιοθεσίας, αφού γονέας… γίνεσαι!

page_1_thumb_large

Ένας εξαιρετικός και ιδιαίτερα ενημερωτικός Οδηγός για την Υιοθεσία, κυκλοφόρησε από τη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας στην Περιφερειακή Ενότητα Έβρου. Ξεφυλλίστε αυτόν τον χρήσιμο Οδηγό από εδώ:

 

Ο Οδηγός Υιοθεσίας που μπορείτε επίσης να κατεβάσετε από ε δ ώ , μάς θύμισε μια υπέροχη ταινία δυό λεπτών με τίτλο “Chalk” όπου ένας πιτσιρικάς βουτάει μερικές κιμωλίες από την τάξη του, τρέχει στην αυλή και δημιουργεί μια απίστευτη ζωγραφιά, γεμάτη γλυκά μηνύματα και συγκινήματα, μπρος στα έκπληκτα μάτια των δασκάλων του…

Η ταινία αυτή βασίζεται σε ένα πραγματικό περιστατικό που συνέβη στο Ιράκ.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.